1939

1 Eylül 1939: 2. Dünya Savaşı’nın ilk günü

1 Eylül 1939 Polonya’nın Nazi Almanyası tarafından işgali. Alman hava kuvvetleri Luftwaffe’nin saat 4: 45’te Polonya’daki Kraków, Łódź ve Varşova’ya bazı askeri hedeflere karşı hava saldırıları ile başlamıştır. Luftwaffe’yebağlı 25 savaş uçağının gerçekleştirdiği Alman bombardımanı Wieluń kasabasında 1.300 sivilin ölümüne yol açmış olup, askeri hedef olmayan yerleşimde kent hastanesi dâhil merkezin % 90’ı yok olmuştur.

Map of Europe on brink of war. Germans have invaded Poland from west, south (Slovakia), & north (East Prussia) & taken free city of Danzig
28 Ağustos 1939. Savaşın eşiğindeki Avrupa haritası. Almanlar Polonya’yı batıdan, güneyden (Slovakya) ve kuzeyden (Doğu Prusya) işgal edecek ve serbest şehir Danzig’i ele geçirecek.

Alman donanmasından (Kriegsmarine) Schleswig-Holstein adlı savaş gemisi Baltık Denizi’ndeki Danzig Serbest Şehri’nde Westerplatte’deki Polonya askeri nakliye deposuna ateş açması emrini almışsa da saldırı geri püskürtülmüştür. Kıdemli Başçavuş Wojciech Nazsarek, Westerplatte’de makineli tüfek ateşinde ölünce savaşın ilk Polonyalı askeri kurbanı olmuştur.

Jubilant German troops celebrate invasion by pulling down Polish border post & breaking Polish eagle
Alman askerleri Almanya –Polonya sınır kontrol bariyerini açıp, Polonya kartalını kırıyor

Alman Kara kuvvetlerine bağlı birlikler ise saat 8: 00’de, resmi bir savaş ilanı verilmeden, Polonya’nın Mokra kasabası yakınlarında bir saldırı başlatmışlardır. 6’sı zırhlı 52 Alman tümeni toplam 1.5 milyon asker Polonya sınırını geçiyor ki karşılarında 23 Polonya piyade tümeni bulunmakta. 23 yaşındaki Avusturyalı Teğmen Wilhelm Pruller’in günlüğünden : “Sınıra ulaştık. Şimdi Alman olmak harika bir duygu… Tüm Polonyalılar ağlıyor… biz kimseye zarar vermiyoruz.  İnsanlara karşı

daily mirror britain france mobilise poles invoke treaty
Daily Mirror Gazetesi: Britanya ve Fransa Seferberlik halinde, Polonya, antlaşma yükümlülükleri doğrultusunda Fransa ve İngiltere’den Almanya’ya karşı acil askeri yardım talebinde bulunuyor.

hiçbir şeyimiz yok.”

Şansölye Hitler Alman askerlerine hitap ediyor: “Sınır ihlalleri [Gleiwitz’de] Polonyalıların artık Alman sınırına saygı duymadıklarını kanıtlıyor… Alman savunma güçleri, yeniden doğmuş Alman halkının yaşam haklarının onuruna karşı savaşı sürdürecek

Polonya, antlaşma yükümlülükleri doğrultusunda Fransa ve İngiltere’den Almanya’ya karşı acil askeri yardım talebinde bulunuyor.

Hitler, Reichstag’a Polonya’ya savaş ilan ediyor: “Bir Nasyonal Sosyalist ve bir Alman askeri olarak, bu mücadeleye yiğit bir kalple giriyorum.” Hitler konuşmasının devamında o güne dek gösterdiği sevgi, barış ve sabrın zayıflık olarak algılanmaması gerektiğini söyledikten sonra Polonya’yı Alman azınlığa karşı kötü davranmakla suçluyor. “Alman imparatorluğu zafere kavuşana kadar durmayacağım…” diyor[1]

Danzig Postanesi 12 saatlik bir direnişin ardından teslim oluyor. Almanlar teslim sırasında posta müdürünü vuruyorlar.

Alman zırhlı araçları orman içinden aniden çıkarak 18. Pomerania süvari birliğini (uhlan) makineli tüfeklerle tarayarak kaçmaya zorluyor geride yerde hareketsiz yatan at ve asker cesetleri kalıyor. Nazi propaganda makinesi Krojanty’deki Polonyalı süvari cesetlerini  ‘aptal Polonyalı süvarilerin Alman tanklarına mızraklarla saldırdığı” sözleriyle basına yansıtıyor.

Uhlanlar adıyla bilinen Polonya süvarileri

Buna karşılık Wolka Weglova’da yaşananlara tanıklık eden İtalyan gazeteci Mario Appelius’un 19 Eylül 1939 tarihli makalesi madalyonun diğer yüzünü anlatmaktadır: ‘Kahramanca bir olay yaşandı. Yüzlerce Polonya süvarisi (uhlan) ellerinde bayraklarıyla ağaçların arasından birdenbire ortaya çıktı. Alman makineli tüfekleri susmuştu, sadece toplar Alman savunma hattının 300 m önünü koruyordu. Polonyalılar komutanlarının kılıcını çekmesiyle Ortaçağ tablolarındaki gibi bir süvari hücumu başlattı, Ulahlar korkusuzca kendilerini bekleyen ölüme doğru dalga dalga eriyerek yol aldılar”.

Savaşın ilk günü sona ererken Almanlar ve Polonyalılar hala sınır pozisyonlarında mücadele etmekte olup, Polonyalılar karşı saldırı için yedekler gelene kadar beklemeyi hedefliyor. Askere çağrılan 300 bin Polonyalı erkek birliklerine katılmak için sınır bölgesine ulaşmaya çalışıyor.

1 Eylül 1939 Norveç ve İsviçre tarafsızlıklarını beyan ediyor.

1 Eylül 1939 Fransa dışişleri bakanı Georges Bonnet, Alman işgalinden dolayı “aptal ve inatçı tutumları Hitler’i” kışkırttıkları için Polonya hükümetini sorumlu tutuyor. Bonnet, Parlamentonun yarınki oturumundan önce Fransa’nın Almanya’ya savaş açamayacağını duyuruyor.

1 Eylül 1939 İngiliz hükümeti, İngiliz Silahlı Kuvvetleri’nin genel seferberliğini ilan ediyor, tüm yedekler ile ordu hemşireleri göreve çağrılıyor.  Alman hava saldırıları ihtimaline karşı tahliye planlarını başlatıyor. “Çocuklar, anneler ve engelliler” kırsal bölgelere tahliye edilmeye başlanıyor sadece Londra ve Manchester’den 3 milyon kişi tahliye edilecek. ‘Operation Pied

British govt. orders "blackout" of cities to hide from bombers, with streetlights turned off & car lights dimmed
Britanya’da karartma geceleri

Piper’ olarak anılan tahliye operasyonu sırasında Londra’da 9 anayolun sadece tahliye için tek yönlü olarak kullanılması planlanıyor. Liverpool’un tahliyesi sırasında yazar Cecil Roberts ‘Bu modern savaş… Artık cephe yok, erkekler kadar çocuklar da siperde‘ sözlerini sarf ediyor. İngiliz hükümeti şehirleri bombardımandan korumak için geçek karatma uygulaması emri verirken sokak lambaları hatta araç lambaları karartılmıştır.

1 Eylül 1939 Roma‘da Mussolini, İtalya’nın tarafsızlığını açıklıyor.

1 Eylül 1939 Alman hava saldırılarında çok sayıda sivilin ölümü üzerine tarafsız ABD Başkanı Roosevelt İngiltere, Fransa, Almanya ve Polonya’ya şehirlerin bombalamaması için çağrıda bulunuyor.

Notlar

[1] http://fcit.usf.edu/holocaust/resource/document/HITLER1.htm