Roma’nın imparatorluğun merkezi ve devletin başkenti olduğu dönemde imparatorlar dış politikanın gidişatına göre veya süregelen savaşlar sebebiyle imparator uzun süre ikamet edeceği bir kente yerleşip ülkeyi oradan yönetebiliyordu. Diokletian Nikomedia’yı Galerius ise Selanik’i bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Karadeniz’in girişini kontrol eden son derece stratejik bir noktada yer alan Byzantium’un devraldığı miras ise bu türden geçici bir statü olmamış Konstantinopolis (Κωνσταντινούπολις) adıyla kurulan kent Roma’nın yeni başkenti yapılmıştır.

I. Konstantine dönemi gümüş hatıra madalyonu, 11 Mayıs 330

18 Eylül 324’de Khrysopolis Savaşı’nda Licinius’a karşı kazandığı kesin zaferden sonra 8 Kasım günü I. Konstantine imptaratorluğun başkentini eski Megara kolonisi Byzantium’a taşımaya karar vermiştir. Pagan tapınaklar ve tanrı heykelleriyle dolu Roma’dan sonra annesi Helena’nın Hristiyan olduğu hatta kendisinin de ölüm döşeğinde vaftiz olduğu ileri sürülen imparatorun aslında izleyici sayısı gittikçe artan Hristiyanlığın da sembolü ve merkezi olabilecek yeni bir başkent aradığı da ortadadır. Konstantin MS 311 ve 313 tarihlerinde yayınlanan

Milano Fermanlarıyla “Hristiyanlar’a uygulanan zulme son vermiş, 324’de tahta

Konstantinopolis’in kurucusu Büyük veya I. Konstantine

çıktıktan 2 yıl sonra 326’da Roma’ya gittiğinde kararlarının eleştirildiğini görünce yeni başkent aram fikri kafasında şekillenmiş olmalıdır. Daha “Meryem Ana’nın” (Theotokos) kenti olmadan önce Konstantinople’un koruyucusu olarak Aziz St. Mocius kabul edilmiştir. Dini bir karakter kazanan kente İmparator ilk iş olarak Aya İrini ve Aya Apostolon (Kutsal Havariler) adlı iki kilise inşa ettirmiştir.

Yeni başkentin planını bizzat çizdiği iddia edilen I. Konstantin, öncelikle saray kâhinlerinin Byzantium’un Yeni (Nova) veya ikinci (Secunda) Roma olarak seçilmesini onaylamasını ve kente yapılan hazırlıkların bitmesini beklemiştir. Kimi kaynaklara göre 2 Nisan 330’da imparator saray üyeleriyle birlikte kentin yeni merkezi olan agoraya (Forum Constantini) gitmiş burada bir tören düzenlenmiştir.  Kimine göreyse resmi açılış Diokletian döneminde şehit olan Aziz Mocius’un isim günü olan 11 Mayıs 330’da yapılmıştır. Her iki kaynağa göre de kutlama etkinlikleri 40 gün sürmüştür. Değerli taşlar ve incilerle süslü bir taç takan İmparator ile mahiyeti daha sonra Hippodrome’a gitmiş araba yarışları başlamadan önce

François Kauffer, B. Lechevalier, Plan de Constantinople map 1807 detail

1807 tarihli İstanbul haritasından detay (François Kauffer, B. Lechevalier, Plan de Constantinople)

Konstantine’in altın heykeli sahada dolaştırılmış hatta sonraki 200 yıl boyunca bu gelenek kentin kurucusuna saygı için tekrarlanmıştır. İmparator Hippodrome’da halka para dağıttıktan sonra topluca Aya İrini’ye gidilmiş ve burada düzenlenen dini törenle açılış günü merasimi sona ermiştir. Roma İmparatorluğu 65 yıl sonra I. Theodosius döneminde Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmakla birlikte modern tarihçilerin neredeyse tümü bahsi geçen tören gününün Bizans İmparatorluğu’nun doğum günü olduğu konusunda uzlaşı içindedir.

Konstantinopolis (Constantinople) 3D Video projeksiyon

Istanbul tarih boyunca çeşitli dillerde Βυζάντιον, Roma Constantinopolitana, Alma Roma, Miklagård, Κωνσταντινούπολις, Βασιλέως Πόλις, Constantinople, קושטנדינה רבתי, Konstantiniyye, Царьград adlarıyla anılmıştı.

Bizans Tarihi Makale Serisi

Byzantium Kuruluş Söylencesi
Byzantium: Antik Topografya ve Antik Çağ Tarihi
Byzantium Kuşatması (Roma İç savaşı) 193-195
Byzantium Sikkeleri
Byzantium Tarihi: Konstantinopolis’e dek
Konstantinopolis’in Kuruluşu
Konstantinopolis: Antik eserlerin başkente getirilmesi
Konstantinopolis Aristokrasisi
Konstantinopolis Ermenileri
Konstantinopolis Surları
Konstantinopolis Sarnıçları
Konstantinopolis: Bizans dönemi tarihi
Konstantinopolis: 1204 Latin İşgali
Konstantinopolis: 1261 Latin İşgalinin Sona Ermesi
Konstantinopolis: 1394-1403 ve 1422 Başarısız Osmanlı Kuşatmaları
Konstantinopolis’in Sonu: 1453 İstanbul’un Fethi

KAYNAKÇA

Dagron, G., Naissance d’une capitale. Constantinople et ses institutions de 330 à 451. Paris, 1984 s. 33, 395

Janin, R., La géographie ecclésiastique de l’Empire byzantin I: Le siège de Constantinople et le Patrircat Œcumenique, tome iii: Les églises etles monastères. Paris, 1969. 54-355

Odahl, C.M., Constantine and the Christian Empire. Londra, New York, 2004. s. 243-244

Philostorgius, Eccl. Hist. 2.9.

Takip, tavsiye ya da beğeni için