Campania /kamˈpaːnja/ İtalya’nın 1948 Anayasası ile kısmi bölgesel özerklik verilmiş 20 bölgesinden birisi olup, Lazio‘nun güneyinde, batıda Tyrrhenian denizi, doğuda Molise ve Puglia, güneyde Basilicata bölgeleri ile çevrilidir. Güneybatı İtalya’da 13,590 km2 alanda 5.869.000 kişinin yaşadığı (2014) bölgenin merkezi Napoli olup, diğer önemli kentleri Avellino, Benevento, Caserta ve Salerno’dur. Campania, İtalya’nın nüfus açısından 3. nüfüus yoğunluğu açısından ise en kalabalık bölgesidir.

Campania nerede? Campania harita

Campania tarihi

Yarımadaya MÖ 8. Yüzyılda gelen Yunanlılarca Magna Graecia‘nın parçası olarak görülen bölge Roma döneminde Latin ve Yunan kültürünün kaynaştığı merkezlerden birisi olmuştur. Roma’nın egemenliği bölgede yaşayan Etrüsk ve Samnit halklarının asimile olmasıyla sonuçlanmıştır. Bizans ve Lombar orduları bölgeyi kontrol etmek için kıyasıya savaşmışsa da Napoli ve Benevento bağımsız kent devletlerine dönüşmeyi başarmıştır. Ortaçağ’da Amalfi sahili deniz gücü haline gelirken, Napoli krallığı varlığını 700 yıl sürdürmeyi başarmıştır. Garibaldi’nin 1860’da Napoli’ye gelmesiyle İtalyan ulus devletinin temelleri burada atılmıştır.

Campania gezilecek yerler

Pompeii, Herculaneum, Paestum ve Velia gibi arkeolojik siteleri barındıran bölgenin başkenti Napoli olup, müzik, gastronomi ve mimari açısından zengin birikim ve çeşitliliği barındırmaktadır. Campania bölgesinin adı Latince bereketli kırsal anlamına gelen Campania felix kelimesiyle ilişkilidir.  Amalfi ile Vietri sul Mare arasında uzanan Tyrrhenian sahili Salerno körfezi boyunca Costiera Amalfitana adını almakta olup 20 km’lik sahil şeridi ile dağlar arasında sıkışmış Maiori, Minori, Ravello ve Positano gibi bölgenin en önemli turizm merkezleri yeralmaktadır. Engebeli kıyı şeridinde Furore fiyort gibi doğa harikası yerlerin yanı sıra açıkta İschia, Procida ve Capri adaları, güneyde ise Parco del Cilento doğa rezervi yer almaktadır. Vezüv (Vesuvio) hala aktif bir yanardağ olup yine önemli ziyaret yerlerinden birisidir.

Campania mutfağı, Campania şarapları

Modern pizzanın doğum yeri olan Campania’da bilinen en eski Pizzeria dükkânı ki hala faaliyettedir Napoli sokaklarında bulunmaktadır. Bölgenin en ünlü peyniri Mozzarella di Bufala Campania (PDO) olmakla birlikte Pecorino, Scamorza, Ricotta ve Mascarpone de üretilmektedir. Pommarola adlı domates soslu Spaghetti, Pizza Margherita ve Insalata Caprese en tanınmış yemekleri, Taurasi (DOCG) ve Greco di Tufo (DOCG)  şarapları, Limoncello, Strega ve Nucillo e Curti ise likörleridir. Kafelerde özellikle cinsi belirtilmedikçe bir bardak maden suyu eşliğinde Ristretto servis edilmekte Babà al rum veya Sfogliatella gibi pastalar (paste veya pasticcini) yenilmektedir.

AVERNO gölü veya Avernus gölü (Lago d’Averno) (Latince Lacus Avernus)

Avernus gölü (Lago d’Averno). Resim: Pietro Fabris, 1776.

Baies yakınında, Campania’da eski bir krater gölü. Karanlık bir görünüşü vardır, çevresi fena kokan bataklıklarla çevrilidir. Roma imparatorluğu zamanında bir kanal yardımıyla askeri liman olarak kullanılmıştı. Vergilius burasını yeraltı dünyasına açılan kapı olarak gösterir. Gölün yakınında Cumaeli Sibylla mağarası bulunuyordu. Bu­gün, bataklıkların yerini bağlar almağa baş­lamıştır. Eskiçağda, daha birçok yer (Epirde ve başka yörelerde) Averno adını taşır­dı; sağlığa zararlı bütün bataklıklara bu adı vermişlerdi.

Ayrıca Oku: Campania hakkında bilgi

CAMPANİA, Güney İtalya’da bölge, Apenin dağlarının batı yamacında, kuzeyde

Pompeii’de taşlaşmış insan bedeni, Campania

Garigliano’dan güneyde Policastro körfezine kadar uzanır. Beş ili içine alır: Avellino, Benevento, Caserta, Napoli ve Salerno. Campania, çok değişik bir bölgedir; kıyı cephesi özellikle ovalardan meydana gelir: asıl Campania (Napoli’nin kuzeyinde) ve eskiden bir sıtma yatağı olan bütünüyle alüvyonlu Paestum ovası. Bu iki ova arasında, Campi Fiegrei ve Vezüv’ün yanardağ kütleleri ile kalkerli Sorrento yarımadası

Pizzanın anavatanı Napoli

yükselir. İç kısma doğ­ru engebeler çeşitli bir yapı gösterir: batı­da dağ Ye tepeler tebeşirli kalkerlerden olu­şur (Lepini. Matese dağları); doğuda İrpini, Dauni ve Samnio dağlarının killi sağrıları yükselir; büyük bir kalkerli kütle olan Cilento, Campania’nın güney kenarını meyda­na getirir. Bu fizikî karşıtlıkların izleri in­sanların faaliyetinde de görülür. Yoksul ve­ya orta verimlilikte bölgeler geniştir: bura­ları dağlıktır, hayvancılık ve uzun na­daslarla tahıl tarımı yapılır; insanlar bu bölgeleri kısmen boşaltmış ve Napoli’ye göç­müşlerdir. Nehirlerin alçak vâdileri de uzun

Pompeii’de heykel

süre verimsiz kesimler meydana getirdi: bu vâdiler birtakım değerlendirme çabalarının yanı sıra hâlâ geri tarım yöntemleriyle işle­tilir (çok büyük manda sürüleri). Buna karşılık Napoli’nin kuzeyinde uzanan ova zengindir. Burada nüfus yoğunluğu km2 ba­şına 3 000 kişiye ulaşır ve toprak aşırı de­recede bölüşülmüştür; çeşitli tarım (tahıl, meyve, sezbe. turunçgiller, zeytinlikler) ya­pılır. Bu yoğun tarım hayatı 600 m’nin al­tındaki alçak tepelerde de devam eder. Ama gelir kaynakları, çok kalabalık nüfus karşısında yetersiz kalır ve hayat seviye­si düşüktür.

Campania Tarihi. Campania’da başlangıçta Samnit asıllı bir halk, sonra da Etrüskler

Amalfi Kıyısı, Campania

ve yunan asıllı kolonlar yaşardı. Capua’nın kurtulma­sından (M.Ö. VI. yy.) itibaren tarihi, 338’de Romalılarla birleşecek olan bu şehrinkine karıştı. Campania M.Ö. IV. yy.dan II. yy.a kadar kurulan birçok koloni tarafından Romalılaştırıldı ama eski yunan ahalisinin de­rin izlerini muhafaza etti; buna Pompeii ka­lıntıları tanıklık eder. Kıyılarında roma soyluları sayfiye villaları kurdular. Campania, yarımadanın en zengin tarım bölgelerindendi: yanardağsı toprağı Latium’a oran­la çok verimli tarım ürünleri (darı ve buğ­day) elde edilmesini sağlıyordu. Bölgede zey­tinyağı, meyve, sebze de üretiliyordu, ama özellikle Salerno’da elde edilen şarapları ve gülleriyle ün salmıştı. Campania önce İtalya’nın birinci bölgesinin bir bölümüydü, Diocletiaııus zamanında ayrı bir eyalet ol­du. Lombard’lara. Bizanslılara geçti; bazı şehirlerin (Amalfi) bağımsızlık kazanmasıyla bölündü, XI. yy.da fazla direnmeden Normanlara geçti ve daha sonra Sicilya kral­lığının bölünmez bir parçası oldu.

—     Eski Yunan. Campania vazoları, yunan va­zoları; M.Ö. III. yy.dan itibaren Attike se­ramikçiliğin italyot kolu tarafından imal edildi. (Tonu, daha sarımsı veya tuğla kır­mızısıdır; sırrı daha donuk siyahtır; bitki resimlerinden ve şekillerden meydana gelen dekoru daha zengindir: vazo üzerindeki bir­çok resim İtalya’daki Yunanlıların tiyatro oyunlarına tutkunluklarını ortaya koyar).

 

Ayrıca Oku: Campania Lehçesi, Campania İtalyancası

CAMPANİA lehçesi. Güney İtalya lehçe­si; Campania’da konuşulur.  XIV. yüzyıldan

Naples vespa fountain

Napoli’de vespaya binen İtalyan

beri yazılan çok sayıda şarkı Campania edebiyatının özelliğini meydana getirir. 1880-1915 arasında yetenekli şairler yetişti: Poesie Sentimentales (Duygulu Şiirler) ve dramatik Novelle Napolitane (Napoli Hikâyeleri) adlı eserlerin yazarı Salvatore di Giacomo (1860-1934) bunlardan biridir.

Campania dili metafonilerin etkisiyle belir­gin bir sesliler dizgesine sahiptir; en deği­şik biçimi Napoli lehçesidir. Her ne kadar aperto, morta, sorda dişil sıfatları İtalyan­ca ve Campania lehçesinde aynıysa da bu lehçedeki eril biçimler italyancadaki aperto, morto, sordo biçimlerinden farklıdır: api- erta, muorta. surda meşe’nin (ay) çoğulu misi’du (itaî, mesi). Latin diftongu ait ay­nen korunmuştur: taura (rtal. toro). i ün­lüsü kelime başında düşer; ’ndennere (itaî. intendere). Kelime sonundaki a, tınısını korur; ama diğer ünlüler ya a’ya dönüşür veya silinir. Latin c’si öndamaksı ünlü ö- nünde, bu ünlünün ses boşluğunda olup ol­mamasına göre değişik biçimlerde evrim ge­çirdi: vrattsa ve dieea (ital. braccio. dieci). Benzeşmeler genellikle ileriye dönüktür (chi-Benzetmeler genellikle ileriye dönüktür (chiumnıa, scennera; ital. piombo, scendere): zoîfo, zııppa (latince sülfür ve frankça sup­pa’dan) gibi kelimeler daha sonra italyan- caya girdi. Kelime basında «B» v’ye, iki ünlü arasındaki d ise r’ye dönüşür (vrattsa ve pera; ital. piede). Py ve /y’nin evrimine en iyi örnek cchiıı ve sciora (ital. piıt, fiore) kelimeleridir. // grubu bazen dd (uçdamak- sı d ile), bazen r olur: capidda, chera (ital. capello, quella). (M.L)

 

 

Takip, tavsiye ya da beğeni için