Yazı: Özhan Öztürk

Dünyanın Yedi Harikası veya Antik Dönemin Yedi Harikası  (Eski Türkçe ‘Acaib-i Seb’a-i Alem) olarak da bilinen kavram ilk olarak Heredot tarafından dile getirilmişse de liste MÖ 4. yüzyılda Sidonlu Antipatros tarafından oluşturulmuştur.

Ortaçağ Avrupa’sında Antik Çağ’ın Yedi harikasına Kolezyum (Roma), Katakomb (İskenderiye), Çin seddi, Stonehenge, Pisa kulesi, Porselen kule (Nnakin) ve Ayasofya (İstanbul) gibi yedi büyük yapıt daha eklenmiştir.

Antik Dönemin Yedi Harikası (Dünyanın Yedi Harikası) Listesi

Keops Piramidi, Giza Büyük Piramidi (Great Pyramid of Giza)

Giza’da (Mısır) yer alan 3 piramitten sadece en büyüğü Keops piramiti listede yer

Keops pyramid

Keops piramidi

A view of a part of the Giza monuments : the sphinx and the Kephren pyramid

Giza’da Kephren Piramidi ve sfenks

almakta olup, MÖ 2584-2561 yılları arasında 4. Hanedan döneminde Sneferu ile Hetepheres’in oğlu Firavun Khufu (Yunanca ‘Cheops’ veya ‘Keops’) tarafından 20 yılda yaptırılmıştır. Kahire’den 12 mil uzaklıkta yer alan 230 m genişliğinde ve 146,5 m yüksekliğinde ki dev piramit antik dünyanın yedi harikası arasında günümüzde ayakta kalan tek yapı olmakla kalmayıp aynı zamanda hacim ve kütle olarak 20 yüzyıla dek başka insan yapımı hiçbir yapı tarafından geçilememiştir. Keops piramidinin boyu ise ancak  3800 yıl sonra 1310’da 160 m yüksekliğindeki Lincoln Katedrali tarafından aşılmıştır.

Paris’te Louvre Müzesi bahçesinde yer alan cam girişli piramid, California’da Long Beach’de yer alan Walter Pyramid, Las Vegas’ta yer alan  piramit formundaki 30 katlı Luxor Hotel, Kuzey Kore’de  Pyongyang şehrinde yer alan ve modern dünyanın en yüksek piramidi kabul edilen Ryugyong Hotel (330 m) ile Londra’da Shard  (309.6 m) Keops’tan ilham edilerek inşa edilmiş modern yapılardır.

Babil’in Asma Bahçeleri (Hanging Gardens of Babylon)

Mezopotamya çölünün ortasında yer alan Babil kraliyet sarayının bahçesindeki

Babil’in Asma Bahçeleri

egzotik bitkiler ve ağaçlarla dolu teras bahçelerinin adıdır. Efsaneye göre vatanının yeşilliğini özleyen Medialı karısı Amytis’in kendisini gurbette hissetmemesi için Babil kralı II. Nabukadnezar (MÖ 605-562) tarafından yapay dağların olduğu, suların aktığı yemyeşil bir bahçe olarak yaptırılmıştır. MS 1. Yüzyılda Strabon birbiri üzerinde yükselen büyük direklerden oluşan teras bahçelerinin Fırat nehrinden açılan sulama kanallarıyla suyun pompalanarak yükseğe taşınarak beslendiğini bildirmiştir.

Dubai’de Sevlililer Günü’ne denk gelen 14 Şubat 2013’te açılışı yapılan 72,000m² alan kaplayan ve 45 milyon çiçeği barındıran Mucize Bahçesi’nin (Dubai Miracle Garden) yanı sıra, Versailles’de Keukenhof bahçeleri ile Roma‘da Tivoli semtindeki Villa d’Este‘nin bahçesi Babil’in Asma Bahçesinden esinlenmiş daha yeni örneklerdir.

Zeus Heykeli (Statue of Zeus at Olympia)

Heykeltıraş Phidias’ın MÖ 435 yılında ahşap iskelet üzerine altın, fildişi ve metal

Zeus heykeli (Philippe Galle, 1572)

parçalar yerleştirilerek Pantenon’un içinde inşa ettiği, Olympos Dağı’nda duran heykel bir MS 425 yılındaki yangın sonrasında yok olmuştur.

6,5 m genişliğinde ve 2 m yüksekliğinde bir taban üzerinde yer alan Zeus heykeli 12 m, yüksekliğinde olup, sağ elinde zafer tanrıçası Nike, sol elindeyse üzerinde çeşitli metallerden kakmalar olan bir hükümdar asası tutmaktaydı.

The Statue of Zeus was built by the sculptor Phidias around 435BC

Zeus Heykeli heykeltıraş Phidias tarafından MÖ 435 civarında inşa edilmişti.

Bangkok kentinde yer alan 5.5 ton ağırlığındaki saf altından Altın Buda heykeli ağırlığıyla, Çin’de Henan kentindeki 128 m uzunluğundaki İlkbahar Tapınağı Buda Heykeli ise yüksekliğiyle Antik Çağ’ın muhteşem Zeus heykelini geride bırakmıştır.

Rodos Heykeli, Kolossus (Colossus of Rhodes)

Rodos adasında, Rodos şehrinin limanının girişinde bulunduğu sanılan tanrı

Kolossus (Kupferstich, 1580)

Helios’un 30 metre yüksekliğindeki dev bronz heykelin adıdır. MÖ 305-304 tarihleri arasında I. Antigonus Monophthalmus (MÖ 382–301) tarafından kuşatılan adanın sakinleri zafer sevinçlerini Yunan heykeltıraş Lindoslu Khares tarafından 12 yıllık bir uğraşın sonucu olarak MÖ 282 yılında tamamladığı bu heykeli dikerek ifade etmek istemişlerdir. Kolossus (Colossus) olarak anılan heykelin bacaklarının arasından gemilerin geçtiği şeklinde bir söylence bulunsa da o dönemin teknolojisi dikkate alındığında doğruluğu şaibelidir. MÖ 226-225 yılları arasında meydana gelen bir depremde dizlerinden koparak yıkılan heykel birkaç asır boyunca yatık halde durmuştur. Rodoslular bu dönemde Mısır firavunu III. Ptolemy Eurgetes’ten heykelin onarımı için yardım teklifi almışlarsa da danışılan bir kâhin firavunun kötü niyetli olduğunu söyleyince yardım teklif reddedilmiştir. 800 yıl boyunca toprağın üzerinde kalan parçalarından parmakların bile o dönemin pek çok heykelinden büyük olduğuna Yaşlı Pliny’de şahit olmuştur (Naturae Historiae xxxiv.18). MS 654 yılında halife I. Muaviye kumandasındaki İslam orduları adayı ele geçirmiş olup, tarihçi Theophanes’e göre bu dönemde 900 deve yükü tutan heykelin parçaları Edessalı bir tüccara satılmıştır (Constantine VII Porphyrogenitos, De administrando imperio xx–xxi). Bazı modern araştırmacılar Kolossus heykelinin limanda değil adanın akropolünde olduğunu iddia etmiş gerçekten de devasa bir tapınağın heykelin platformu olabilecek yapı izlerine rastlanmıştır.

The Colossus of Rhodes

Rodos Heykeli sadece 54 yıl ayakta kalabilmişti

Brezilya’da Rio de Janeiro şehrine bakan yüksek bir tepe üzerinde yer alan Kurtarıcı İsa (Christ the Redeemer) heykeli yüksekliği ve denize yakınlığı göz önüne alındığında Modern Çağ’ın Kolossus’u olmaya aday en yakın örnektir.

An artist's impression of the Lighthouse of Alexandria, one of the Seven Wonders of the Ancient World. (From the computer game Assassin's Creed Origins)

Dünyanın 7 Harikasından biri kabul edilen İskenderiye Feneri’nin Assassin’s Creed Origins oyununda kullanılan çizimi

İskenderiye Feneri (Lighthouse of Alexandria)

İskenderiye limanı girişinde yer alan Pharos adlı adacık üzerinde MÖ 285-246

İskenderiye feneri çizimi (H. Thiersch, 1909)

arasında Firavun Ptolemy ve Soter dönemlerinde Knidoslu Sostratus adlı mimar tarafından inşa edilen tarihte inşa edilmiş deniz fenerlerinin en yüksek olanının adıdır. Fenerin tepesinde yer alan devasa ayna 70 km uzaktan görülerek limana yaklaşan gemilere rehberlik etmekteydi. 55 m yüksekliğinde ki bir kaide üzerinde yer alan 134 metrelik fenerin tepe kısmı MS 955’De bir fırtınada kopmuş, MS 1302’de ise gerçekleşen bir deprem sonucu yapının önemli bir kısmı yıkılmıştır. 1480’e dek harabe olrak varlığını koruyan İskenderiye Feneri’nin son taşları Qaitbay Kalesinin inşaasında kullanılmıştır. Fenerin bulunduğu adanın adı (Pharos) zamanla tüm batı dillerinde (İngilizce pharos, Fransızca phare, İtalyanca faro, İspanyolca faro, Portekizce farol) deniz feneri anlamını kazanmıştır.

The Lighthouse of Alexandria

İskenderiye Feneri

Almanya’nın Lindau kentindeki zarif deniz fenerinin yanı sıra, Florida’da Key Biscayne ve Norveç’te Andenestekiler güzellikleriyle, Suudi Arabistan’ın Cidde şehrindeki Jeddah Light ise 133 m yüksekliğiyle Antik Çağ’ın Yedi Harikasından birisi kabul edilen İskenderiye Feneri’nin Modern Çağ’da ki rakipleridir.

The world's first mausoleum Mausoleum at Halicarnassus Built between 353BC and 350BC, for Mausolus, a Persian satrap

Kral Mausollos’un Mezarı (Halikarnas Mozolesi)

Kral Mausollos’un Mezarı,Halikarnas Mozolesi (Mausoleum at Halicarnassus)

Karia bölgesi İranlı şatrabı Maussollos’un Halikarnassos’ta (bugünkü Bodrum, Türkiye) MÖ

Kral Mausollos’un Mezarı (Halikarnas Mozolesi)

353-350 yılları arasında karısı ve kız kardeşi tarafından yaptırılmış yaptırılan beyaz mermerden 45 m yüksekliğindeki anıt mezarının adıdır. Yunan mimarlar Satyrus ile Pythius tarafından MÖ 377-353 yılları arasında hüküm süren Kral Mausolus’un ölümünden sonra başlanıp 3 yılda (MÖ 350) bitirilmiştir. Kolonlarıyla Yunan mimarisi, piramit şeklindeki çatısıyla Mısır mimarisini birleştiren yapı Mausoleum veya Halikarnas Mozolesi olarak da bilinmektedir. Taban ölçüleri 32 x 38 metre olan, dört tarafında dört heykel bulunan mezarın bir zamanlar 45 m yüksekliğe sahip olduğu sanılmaktadır. Maussollos’un adı zamanla batı dillerinde tüm büyük mezarları tanımlayan terim olarak kullanılmaya başlanmıştır. Mezar 1402’de Bodrum’a gelen Saint Jean şövalyeleri tarafından görülmüş, 1494’te şövalyelerce tahrip edilen yapının taşları 1522’de Bodrum Kalesi duvarları güçlendirilmek için kullanılınca büyük ölçüde yok olmuştur.

Hindistan’da Agra kentinde Yamuna nehri kıyısında 1643’de Cihan Şah’ın karısı Mumtaz Mahal için inşa edilen Taj Mahal şüphesiz günümüzde varlığını sürdüren önemli anıt mezarıdır. Ayrıca Moskova’da Kızıl Meydan’da Lenin’in naaşının muhafaza edildiği Lenin Mozolesi de benzer ve önemli bir örnektir.

Temple of Artemis at Ephesus

Artemis Tapınağı

Artemis Tapınağı (Temple of Artemis at Ephesus)

MÖ 550 yılında Efes’te (Ephesus) tanrıça Artemis adına Lidya kralı Kroesus’un

Artemis Tapınağı

emriyle mimar Khersiphron tarafından tamamen mermerden inşa edilmiş bir tapınak olup, MÖ 21 Temmuz 356 tarihinde Herostratus tarafından kundaklanarak yıkılmıştır. Yaşlı Pliny (Tabiat Bilgisi XXXVI. xxi. 95), Pompanius Mela (i: 17) ve Plutarkhos (İskender’in Hayatı III.5) tapınağın bahsinin geçtiği temel kaynaklar olup, Sidonlu Antipater Artemis’in bulutlar üzerine kurulmuş evini gördüğünde diğer tüm harikaların parlaklıklarını kaybettiğini, Olympos’un dışında, Güneş’in hiç bu kadar büyük bir şeye bakmadığını bildirmiştir (Antoloji, IX.58) Pliny’ye göre tapınak 115 m uzunluğunda 55 m genişliğinde mermerden inşa edilmiş, her biri 18 m yüksekliğinde 127 İon sütunu tarafından taşınmaktaydı. Artemis Tapınağının kalıntıları 1869 yılında British Museum’un sponsorluğunu yaptığı kazılarda keşfedilmiştir. Efes bölgesi 2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesine alınmıştır.

Tayland’da 1997’de açılan Wat Rong Khun, Hindistan’da 1604’de inşa edilen Altın Tapınak (Harmandir Sahib),Kyoto’da Kinkaku-ji, Barcelona’da Sagrada Familia (Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família) ve 1986’da Yeni Delhi’de Bahailerce inşa edilen Lotus Tapınağı ise günümüzde varlığını sürdüren önemli anıtsal tapınaklardır.

Kaynak: Özhan Öztürk. Dünya Mitolojisi. Nika Yayınları. Ankara, 2016

Ayrıca Oku
Dünyanın yedi Harikası Olarak Bilinen Eserlerden Hangileri Anadolu’dadır?

Artemis Tapınağı ve Halikarnas Mozolesi Anadolu’da yer almaktaydı ama günümüze ulaşamamışlardır.

Dünyanın yedi harikası olarak bilinen eserlerden hangisi hala ayaktadır?

Dünyanın 7 harikasından altısı yıkılmış olup sadece Mısır’da yer alan Giza piramidi ayaktadır.

Dünyanın yedi harikası ve yerleri, Dünyanın 7 harikası nerededir?

1. Giza’da Keops Piramidi (Mısır)

2. Babil’in Asma Bahçeleri (Irak)

3. İskenderiye Feneri (Mısır)

4. Artemis Tapınağı Efes (Türkiye)

5. Mausoleus’un Mezarı Halikarnas – Bodrum (Türkiye)

6. Zeus Heykeli (Yunanistan)

7. Rodos Heykeli, Rodos Adası (Yunanistan)

Dünyanın yedi harikası İngilizce isimleri (the seven wonders of the world)

1. The Colossus of Rhodes (Rodos heykeli)
2. The Great Pyramid of Giza (Giza’nin Büyük Piramidi)
3. The Hanging Gardens of Babylon (Babilin Asma Bahçeleri)
4. The Lighthouse of Alexandria (İskenderiye Deniz Feneri)
5. The Mausoleum at Halicarnassus (Halikarnas Mozolesi)
6. The Statue of Zeus at Olympia (Olympia’daki Zeus Heykeli)
7. The Temple of Artemis at Ephesus (Efes Artemis Tapınağı)

Modern Dünyanın Yedi Harikası Nelerdir?

1. Channel Tunnel: İngiltere ile Fransa’yı Manş Denizi altından birbirine bağlayan 50 kilometrelik bir tüneldir.
2. CN Kulesi: Kanada’nın Toronto şehrinde 533 metre yüksekliğindeki iğne benzeri kule olup, 1976 yılında inşa edildiği sırada dünyanın en uzun binasıydı.
3. Empire State Binası: New York’taki Manhattan’da 102 katlı ikonik gökdelen 1931-1970 arasında dünyadaki en uzun binasıydı.
4. Golden Gate Köprüsü: San Francisco’nun ikonik köprüsü 1937 yılında açılmış olup, yaklaşık 30 yıl boyunca dünyanın en uzun asma köprüsü oalrak bilinmiştir.
5. Itaipu Barajı: Brezilya ve Paraguay sınırında bulunan Itaipu Barajı, enerji üretimi açısından dünyanın ikinci büyük barajdır.
6. Hollanda Kuzey Denizi Koruma İşleri: Su seviyesi altında bulunan Hollanda’yı denizden korumak için barajlar, kaya kütükleri, kilitler ve bariyerlerden oluşan yapının adıdır.
7. Panama Kanalı: 1917’de tamamlanan bu mühendislik projesi, Pasifik ve Atlantik okyanuslarını birbirine bağlamaktadır. 2016’da yeni ve daha geniş bir kanal açılmıştır.

Dünyanın Yedi Doğa Harikası Nedir?

1997’de CNN’in açıkladığı Dünya’nın Yedi Doğal Harikası listesi şöyledir:

1. Büyük Kanyon (Grand Canyon)
2. Büyük Bariyer Reef (The Great Barrier Reef)
3. Rio de Janeiro’daki Liman (The Harbor at Rio de Janeiro)
4. Everest Dağı (Mt. Everest)
5. Kuzey ışıkları (Northern Lights)
6. Parikutin Volkanı (Paricutin Volcano)
7. Victoria Şelalesi (ictoria Falls)

Takip, tavsiye ya da beğeni için