Güncel Yazılar İskandinav Mitolojisi

Amerika’yı Gerçekte Kim Keşfetti? Vikinglerin Sessiz Zaferi

Özhan Öztürk, , , , , , , , ,

Uzun yıllardır okullarda öğretilen tarih anlatısına göre, 1492 yılında Kristof Kolomb, Yeni Dünya olarak adlandırılan Amerika kıtasını “keşfeden” ilk Avrupalıydı. Ancak son yıllarda yapılan arkeolojik araştırmalar bu anlatının artık geçerliliğini yitirdiğini ortaya koyuyor. Yeni Dünya’nın keşfiyle ilgili ezber bozan yeni bir çalışmaya göre, Kolomb’tan tam 500 yıl önce Vikingler Amerika kıtasına ulaşmıştı.

Vikingler ve Grönland’dan Amerika’ya Yolculuklar

İzlanda Üniversitesi arkeologları tarafından yürütülen ve Antiquity adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışmaya göre, Grönland’da 1000–1400 yılları arasında yerleşik halde yaşayan Vikingler, bu dönemin tamamında Amerika’ya seferler düzenlemişti. Times of London gazetesine konuşan araştırmacılar, Vikinglerin sadece Avrupa’dan değil, Amerika kıtasından da kereste ve çeşitli kaynaklar temin ettiklerini belirtti.

Araştırmanın temelini, Batı Grönland’daki beş kuzey yerleşim alanından alınan ahşap örnekleri oluşturdu. Daily Mail’in haberine göre, bu yerleşimlerin sakinleri (985–1450 yılları arasında yaşamış Vikingler) yapı malzemeleri için Avrupa ve Amerika’dan kereste ithal ediyordu. Yüzen odun (driftwood) dışında, bu bölgede yetişmeyen ağaçlardan üretilmiş yapı malzemeleri ve objeler de kullanılıyordu.

Amerika’dan Gelen Ağaçlar: Hemlok ve Çam

Bilim insanları, kerestelerin hücresel yapısını incelediklerinde aralarında hemlok ve çam gibi Avrupa’da yetişmeyen ağaç türlerine rastladı. Bu bitkilerin yalnızca Kuzey Amerika kıyılarında doğal olarak yetiştiği bilindiğinden, bu türlerin Yeni Dünya’dan Grönland’a deniz yoluyla getirildiği sonucuna varıldı. Bu bulgular, Viking destanlarında anlatılan ve Leif Erikson gibi kaşiflerin “Vinland” olarak adlandırdıkları Amerika kıyılarına yaptığı yolculuklarda kereste getirdiklerine dair anlatıları da doğruladı.

2021 yılında L’Anse aux Meadows (Newfoundland, Kanada) bölgesinde yapılan başka bir çalışmada ise, burada 1021 yılına ait Viking yerleşim ve ağaç kesim izlerine rastlanmıştı. Bu da Vikinglerin Kolomb’tan yüzyıllar önce Atlantik’i geçtiğini kanıtlayan önemli bir diğer bulguydu.

Kayıp Medeniyet ve Kuzey Atlantik’in Bağlantıları

Araştırma sonuçları, Grönland’daki Vikinglerin 14. yüzyıla kadar Amerika’ya ulaşabilecek denizcilik bilgisine, uygun gemilere ve navigasyon becerilerine sahip olduklarını gösteriyor. Bilim insanları bu bulgularla, ortaçağ Kuzey Atlantik dünyasında daha önce tahmin edilenden çok daha fazla kültürel ve ticari etkileşim olduğunu ileri sürüyor.

Grönland’daki Viking medeniyetinin neden ortadan kaybolduğu ise hâlâ tam olarak açıklanabilmiş değil. Ancak araştırmacılar, bu durumu salgın hastalıklar, korsan saldırıları, doğal kaynakların tükenmesi ve iklim soğuması gibi çeşitli faktörlerle ilişkilendiriyor.

Sonuç: Tarihin Sessiz Aktörleri

Bu çalışmalar, tarih kitaplarının yeniden yazılması gerektiğini gösteriyor. Vikinglerin Amerika kıtasına ayak basmaları artık sadece efsane değil, bilimsel verilerle desteklenen bir gerçek. Leif Erikson gibi isimlerin Kolomb’dan çok önce Amerika’yı ziyaret ettiğini bilmek, sadece tarih anlayışımızı değil, aynı zamanda uygarlıklar arası ilişkileri nasıl değerlendirdiğimizi de kökten değiştiriyor.

Kaynakça

  1. Wallace, B. (2003). L’Anse aux Meadows and Vinland: An Abandoned Experiment. Journal of the North Atlantic, Special Volume 2, 131–137.

  2. Kuitems, M., Wallace, B.L., Lindsay, C., et al. (2021). Evidence for European presence in the Americas in AD 1021. Nature, 601(7893), 388–391. https://doi.org/10.1038/s41586-021-03972-8

  3. Vésteinsson, O., McGovern, T.H., & Keller, C. (2002). Enduring Impacts: Social and Environmental Aspects of Viking Age Settlement in Iceland and Greenland. Archaeologia Islandica, 2, 98–136.

  4. Kristjánsdóttir, S. (2023). Imported Timber and Trade Networks of Norse Greenland: Evidence from Wood Identification. Antiquity, 97(394), 1504–1517. https://doi.org/10.15184/aqy.2023.111

  5. McGovern, T.H. (1991). Climate, Corrosion, and Collapse: The Norse Colonization of the North Atlantic. In: The Collapse of Ancient States and Civilizations, Yoffee, N. & Cowgill, G. (Eds.), University of Arizona Press, pp. 173–199.