Kalandar arşivleri - Özhan Öztürk Makaleleri

Kalandar: Karadeniz’in Unutulan Yılbaşı Geleneği ve Karakoncolos

Ocak 13, 2026 Özhan Öztürkanadolu gelenekleri, folklor, halk inançları, Kalandar, kalandar bayramı, karadeniz kültürü, karadeniz tarihi, Karakoncolos, kış bayramları, mübadele, Pontus, Rumlar, Trabzon, Türk folkloru, yerel kültür0 comment

Bugün Karadeniz’de, özellikle Trabzon ve çevresinde, kışın tam ortasında kutlanan çok eski bir gelenekten söz edeceğiz: Kalandar. Bu, sadece bir yılbaşı değil. Aynı zamanda doğayla uyumlu bir halk takvimi, toplumsal dayanışmayı ayakta tutan bir gelenek ve binlerce yıllık inançların bugüne ulaşmış canlı bir mirası. 1970’lere kadar köy hayatının doğal bir parçası olan Kalandar, büyük kentlere göçle birlikte yavaş yavaş unutulmuştu. Ama son yıllarda dikkat çekici bir geri dönüş yaşıyor. Bir yandan turizmin etkisi, diğer yandan özellikle genç kuşakların köklerini, yerel kültürleri ve eski ritüelleri yeniden keşfetme isteği, Kalandar’ı tekrar görünür…

Oku

Halkbilim Karadeniz Kültürü

Kalandar Zamanı Eğlenceleri ve Karakoncolos

Ocak 13, 2019Ocak 13, 2019 Özhan Öztürkcinler, congalaz, Congolos, Dionysos, Dodekaimera, Dünya Ağacı, Gağant, Germakoçi, iblisler, Kalandar, Kalandar ayı, Kalandar Çöreği, Kalandar Kırma, Kalandar Zamanı Eğlenceleri, kalanta, Karakoncilo, Karakoncolos, karakoncoloz, köy tiyatrosu, Krampus, Kukeri, Minolaya, Momoeria, Momoyer, Momoyeri, Seyirlik Oyunlar, Zemheri, καλικάντζαροι, καλικάντζαρος, Χριστούγεννα0 comment

Makale: Özhan Öztürk Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Trabzon ve civarında mahalli takvimde Ocak ayına Kalandar ayı, yeni yılın başladığı gün kabul edilen 14 Ocak’a Kalandar günü veya Kocakarı yılbaşısı, çeşitli eğlencelerin yapıldığı gecesine ise Kalandar gecesi adı verilmekteydi.

Oku

Halkbilim Mitoloji

Saya, Saya Gezmesi, Dodo, Kalandar Gezmesi, Kriss Kringle, Survakari, Colleda

Mart 17, 2018 Özhan Öztürkateş bayramı, çoban bayramı, Colleda, Davar Yüzü, Dodo, dodoy, Epifani, Ganakop, Gayomard, Hûşeng, Kalandar, Kalandar gecesi, kalandar gezmesi, karakoncoloz oyunu, kış gündönümü, Koliada, Koyun Yüzü, Kriss Kringle, Kriss Kringle gecesi, Nevruz, Noel arifesi, Pers Mitolojisi, sädä, sadağ, Saya, saya bayramı, Saya kocası, Saya nedir, Sede Pez, Survakari, Trabzon’da Kalandar Gezmesi, Yılbaşı, yılbaşı gezmesi, yılın il günü1 Comment

Saya, İslam öncesi Perslerde kış ortasında kutlanılan ve 100 anlamına gelen ‘sadağ’ veya ‘sädä’ adlı bir ateş bayramı bulunmaktaydı. Pers Mitolojisinde ilk insan kabul edilen Gayomard’ın yüz yaşını doldurduğu gün, 50’si erkek 50’si kız çocuklarının sayısı, nevruz denilen yılbaşına o günden itibaren 100 gün kalması ya da mitolojik karakter Hûşeng’in öldürdüğü bir ejderhadan çıkan kıvılcımlardan ateşi keşfettiği gün günümüzde bir çoban bayramı olarak kutlanılan saya bayramının kökeni düşünülmektedir.

Oku

Karadeniz Kültürü

Doğu Karadeniz’de Halk Takvimi: Eski Hesap

Ağustos 29, 2017Eylül 9, 2017 Özhan Öztürkay isimleri, bıldır, Doğu Karadeniz bölgesinde, Eski Hesap, Eyyam-ı Bahur, Hafta günü, ile ilgili, Kalandar, kullanılan, mahalli halk takvimi, mayıs yedisi, takvim, terimler, Yeni Yıl, Zaman, Zemheri3 Comments

Doğu Karadeniz bölgesinde mahalli halk takvimi eski hesap (Rize’de ‘esçi hesap’) olarak anılmakta olup, oluştukları doğal ve kültürel ortamın ürünü olan halk takvimlerindeki ay isimleri iller hatta aynı ilin ilçeleri arasında bile küçük değişiklikler göstermekteydi. Bölgenin iklim ve yüzey özellikleri etkili olup, tarım ve hayvancılığa bağlı faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sürecinde bu takvim kullanılmaktaydı.

Oku