Mitoloji, Gezi, Tarih
Karadeniz, karadeniz seyahat, karadeniz turu, karadeniz kültür, gezi, tarih, Karadenizliler, karadeniz kültürü, karadeniz tarihi, karadeniz türkçesi
Dirvana, Üveyik Üveyik; Karadeniz bölgesine sonbaharda gelen boz renkte ve eti yenir bir güvercin çeşididir. Trabzon’da dirgona, divranos veya dirvana, Rize’de sarıkuş, kilimçiha, trivona, Akçaabat’ta dıronos, Lazca trigon, mçipeştoroci, kirzili ve toroci adlarıyla anılmaktadır. Karadeniz Rumcası trigona (τρυγόνα) kelimesinden ödünçlenmiştir.
Oku
Cekkarga, Alakarga Güvercin büyüklüğünde, kanatlarında yeşil ve lacivert tüyler bulunan ve eti yenebilen bir kuş türü olan alakargaya Giresun civarında verilen isim olup, Rize’de kestane kargası, hırsız kuş, çiha veya çiğa, Çamlıhemşin’de çeğart, Artvin’de çiğıki, Lazca ise ngola kvari ve kvar-toroci adlarıyla bilinmektedir. Alakarga yumurtadan çıktıktan 15-20 gün sonra alınırsa evcilleştirilebilir. Çoğu atmacacı, duyduğu sesleri tekrarlayabilme yeteneği olan bu kuşu keyif için beslese de, çiḫa biraz olgunlaşınca kaçar ve bir daha da gelmez. Evdeki yüzük, para gibi parlayan nesneleri çalarak yuvasına kaçırdığından hırsız olarak bilinmektedir. Avrupa, Anadolu, Kafkasya ve Kuzey…
Oku
Bıldırcın Trabzon’un doğusunda buldurcin veya buldurce (Rize) olarak telaffuz edilen sülüngiller familyasından boz renkli bir kuş olup ülkemizde yerli ve göçmen olarak görülmektedir. Anadolu’ya ilkbaharda göçmen olarak gelenler yüksek yaylalara yerleşirler. Erkeğinin boynunda bulunan koyu renkli lekelere sahip olmamalarıyla tanınabilen dişi bıldırcınlar, hafifçe eşeleyip, kuru otlarla doldurduğu yuvalarına bıraktığı 8-14 arasında yumurta üzerinde, 18-20 gün kuluçkaya otururlar.
Oku
Ağaç karganağı Ağaçkakan (Latince Picus Spp), (Akçaabat) Ağrokosara Karatavuk, orman tavuğu (Trabzon). Yunanca ağro (άγριος) “yabani” ve kosara “tavuk” kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Karadeniz Rumcası ağrokosara ([αγρο-κοσσάρα] Trabzon), ağrokosaros (Gümüşhane), ağrokosaron (Santa, Trabzon, Gümüşhane), ağrokosaro (Of) formlarında kayıtlıdır.
Oku
Angona veya langona, aylık gibi kısa boylu bitkiler arasında veya ormanlık alanda taşların altında ya da yumuşak toprağın içinde yaşayan, ortalama 30 cm uzunluğunda, kuyruğu topuz biçiminde, insanlara hiçbir zararı olmayan gri renkli oluklu kertenkele türünün adı olup, bacakları olmadığından yılana benzediği için zehirli sanılıp öldürülmektedirler. Halk arasında ‘kör yılan’ olarak bilinen angona yılan gibi kıvrak olmadığından yakalanması kolay olup, hareketli göz kapakları ve kolayca fark edilebilecek kulak delikleri ile yılanlardan kolayca ayrılabilirler. Trabzon’da angona ve ankona Rize’de langona ve languna, Gümüşhane’de ankana, Trabzon Şalpazarı’nda ok yılanı, Hemşin’de eğmoyig veya…
Oku
Ander, Doğu Karadeniz Türkçesi’nde ‘fena, kötü, işe yaramaz, olmaz olası eşya, hayvan veya insan’ anlamında kullanılan kelimenin ayrıca ‘sahipsiz, bakımsız’ (Trabzon, Rize), kötürüm, sakat (Trabzon, Rize), tembel (Rize, Gümüşhane), ölüden artakalan eşya (Ordu, Giresun), erkek cinsel organı (Trabzon, Gümüşhane), uğursuz (Trabzon), adı bile söylenmeyecek kadar nefret edilen eşya veya insan anlamları kayıtlıdır. Ander özellikle ander kalmak terimine ‘Kemençe çala çala/ Barmaklarum saz oldi/ Gel çıkalum dağlara/ Ander dağlar yaz oldi’, ‘Asmacuğun dalından/ Alamadum üzümi/ Ander kalsun yaşmağun/Göremedum yüzüni‘ ve ‘ander galsun cahilluk/dedum o gıza baci’ örneklerinde olduğu gibi geleneksel Karadeniz…
Oku