Karadeniz arşivleri - Sayfa 66 / 70 - Özhan Öztürk Makaleleri

Ceviz ağacı ve ceviz meyvesi

Ağustos 28, 2017 Özhan ÖztürkCeviz ağacı, ceviz meyvesi, ceviz suyu faydaları, Cevizin faydaları, Juglans regia, Καρύδι, جوز0 comment

Ceviz ağacı ve kabuklu meyvesinin adı olup, Türkçe’ye Arapça aynı anlamdaki cawz (جوز) kelimesinden geçmiştir. Trabzon ağzında cevüz, çeviz (Akçaabat) ve cö:ğüz (Şalpazarı), Ordu ağzında cevüz şekilden söylenirken, Trabzon Rumcası karidhi, Lazca ise kakali ve nezi adlarıyla bilinmektedir. Lazlar ayrıca cevizi dibekte ezerek nozilehi adıyla bilinen yağını çıkarmaktadırlar (Latince Juglans regia, Almanca Walnuβ, İngilizce common walnut, İspanyolca Nogal, Fransızca noix, İtalyanca Noce comune; Yunanca karudi ‘Καρύδι’)

Oku

Karadeniz Kültürü

Cadı ve Cadılık (Doğu Karadeniz folklorunda)

Ağustos 28, 2017Ekim 28, 2019 Özhan Öztürkcadı masalı, Cadılar ve Cadılık, Cadılardan nasıl korunulur?, Cadıların özellikleri, cadılığın merkezi, Cadılık nasıl anlaşılır, cazi, Doğu Karadeniz, folklor, mayisa, Nasıl cadı olunur1 Comment

Doğu Karadeniz’de doğaüstü güçlerden faydalanarak insanlara zarar verdiğine, çocukları heybesine atıp kaçırdığına ve ciğerlerini çıkarıp yediğine inanılan kötü kalpli ve çirkin kadınlar olan cadılar cazi, çazi ve mayisa (Çaykara) adlarıyla anılmaktadır. Anadolu’da, sağlığında üstünden kedi atlamış veya köpek eti yemiş insanların, öldükten sonra hortlayarak cadı olacaklarına inanılmaktaysa da Doğu Karadeniz folklorunda cadılar uzaktan gelen korkunç bir yaratık olarak değil köyün içinden hatta aileden gündelik yaşamda kimliğini gizli tutan birisi olarak algılanmaktadır.

Oku

Karadeniz Türkçesi

Başaklamak nedir? Karadeniz’de fındık başaklamak

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkanlamı nedir, başak etmek, başaklama, başaklamak ne demek, başaklamak nedir, caleps etmek, ceviz başaklamak, fındık başaklamak, fındık toplamak, kanzilis etmek, kelimesi0 comment

Doğu Karadeniz bölgesinde sahibi topladıktan sonra dallarda arta kalan fındıkları toplama işi Of ve Sürmene’de caleps veya caleps etmek, Arsin’de calima, Maçka’da çalatmak, Arsin ve Yomra’da kanzilis veya kanzilis etmek, Kalkandere’de çalimati, Çaykara’da çayadema, Ordu, Giresun ve Trabzon’un Şalpazarı bölgesinde başaklamak veya başak etmek, Lazca ise naekaskidu (Fındıklı) ve mseluveyi (Hopa) olarak adlandırılmaktadır.

Oku

Karadeniz Türkçesi

Cağ kelimesinin anlamları

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkanadolu, cağ kebabı, Cağ kelimesinin anlamları, cağ nedir, çorap örgü, Kebap, korkuluk, Kuş kapanı nasıl hazırlanır, Şiş, trabzan, yemek0 comment

15 cm boyunda ince çelikten yapılmış, çorap örme amacıyla kullanılan şiş türünün adı olup, sadece çorap örmek için kullanılır, bu yüzden yün ipliğinden çorap örmeye cağ işi, kazak, fes, kaşkol, diğer örgü işlerine ise şiş işi adı verilirdi. Osmanlı döneminde, Karadeniz köylerinde sadece kadınların değil, yaşlı erkeklerin de çorap örmesi doğal karşılanmaktaydı. Örgü aşamasına getirmeden önce kırpılan koyun yününün açılması, taranması, yığ ve teşik kullanılarak kıvrılması gerekmekteydi. Doğu Karadeniz dışında cağ kelimesinin Anadolu’da Malatya, Zara, Sivas, Çorum, Denizli, Kars, Erzincan, Bayburt, Erzurum, Niğde ve Amasya’da aynı almada kullanıldığı kaydedilmiştir.

Oku

Karadeniz Kültürü Karadeniz Türkçesi

Yaylada koyun ve keçi barınakları: Ber, Pag, Kom

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkbad, Ber, ber nedir, derme çatma baraka, hayvan, Kom, küçükbaş, Pag, yayla evi, Yaylada koyun ve keçi barınakları0 comment

Yaylada otlayan koyun ve keçilerden öğle saatlerinde süt sağımı yapılan, gerektiğinde hayvanların gecelediği, üstü açık veya hartoma ile örtülü, dört tarafı bir boy yüksekliğinde taş duvarlarla çevrili, ağzında ancak bir insanın oturabileceği genişlikte aralık yer olan derme çatma yapıların adıdır. Giresun, Gümüşhane, Artvin’de ber, Şavşat’ta bera, Bayburt, Trabzon ve Rize’de per, Şalpazarın’da pey, Rize ve Artvin’de pag olarak bilinmektedir. Anadolu’da aynı anlamda Türkçe içerisinde Erzurum, Van, Sivas, Ermenice’de Erzincan, Erzurum, Seyhan, Malatya, Muş, Van, Samsun kullanıldığı kaydedilmiştir.

Oku

Karadeniz Kültürü

Karadeniz evlerinde çatı örtüsü: hartoma, bedarva, padar

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkağaç levha, Ahşap çatılar, bedavra, Bedevra, çatı kaplama, çatı örtüsü, Geleneksel Karadeniz evlerinde, saç çatı, πατερό, χάρτωμα0 comment

Geleneksel Karadeniz evlerinde çatı örtüsü olarak kullanılan 3-5 mm kalınlık 8-10 cm eninde ve 60-70 cm boyunda çam veya ladin ağacından hazırlanmış ahşap levhalar bedevra, bedarva (Pazar), patevra (İkizdere), pedavra (Zonguldak), padar (Mesudiye) ve hartoma (Trabzon, Giresun, Sinop, Samsun, Yozgat, Tokat, Ordu), hardıma (Ünye), harduma (Çamlıhemşin), hartamal (Torul), hardama (Trabzon, Gümüşhane) ve Lazca reka adlarıyla bilinmektedir.

Oku