Karadeniz arşivleri - Sayfa 65 / 70 - Özhan Öztürk Makaleleri

Ateş ve köz: Apsimat, Absimisa, Absimitra, Abson, Çiya, Zinak, Cuhnis

Ağustos 28, 2017 Özhan ÖztürkAbsimisa, Absimitra, Abson, anadolu, Apsimat, Ateş ve köz, ateşböceği, Çiya, çiya nedir, Cuhnis, karadeniz terimleri, kıvılcım, türkçe, yerel terimler, Zinak0 comment

Absimat (Maçka), apsimit (Akçaabat), apsimat, apsimati (Rize), apsumati (Rize), apsomati veya hapsimat (Vakfıkebir) ateşin üzerinde uçuşan beyaz renkli, sönmüş kıvılcım parçalarına verilen isim olup, düştüğü yeri, üzerine düştüğü elbiseyi yakmamakta, köz üzerinde oluşan ince kül katmanı da aynı adla anılmaktadır. Apsimat geçmişte çocukların yüzlerinde çıkan sivilce ve kızarıklıklara ilaç olarak sürülürdü. Karadeniz Rumcası apsimadin (αψιμάδιν), apsimad (Samsun, Of), apsumad (Santa) formlarında kaydedilen kelimeyi Tzitzilis, Yunanca’nın Karadeniz dışındaki diyalektlerinde bulamamıştır.

Oku

Karadeniz Kültürü

Karadeniz peynir çeşitleri: Cortan, Şerat, Minci, Kolot

Ağustos 28, 2017Temmuz 27, 2021 Özhan ÖztürkCortan, çürük peynir, gurut, Heh, Karadeniz peynir çeşitleri, keş, Kolot, Minci, ovalı, peynir suyu, peynirler, peynirleri, Şerat0 comment

Cortan ve corto Artvin ve civarında yağı (kaymağı) alınmış peynir yapılmayı bekleyen süt artığı ile sütten yapılmış peynirin ortak adıdır. Sağılan sütler, süzgeçten geçirildikten ve kaymak bağlaması için büyük süt teknelerinde 7-10 gün kadar bekletildikten sonra, kaymaklar büyük kevgirlerle sıyrılarak büyük küleklerde biriktirilir, cortan denilen kaymak altları ise daha büyük kaplarda toplanırdı. Sütün yağı geleneksel yöntemlerle tam olarak alınamadığı için geriye kalan cortanda bir miktar yağ bulunur bu yüzden yapılan peynir yarım yağlı olurdu.

Oku

Karadeniz Kültürü

Tulum, guda, zimbon, çibun, dankiyo ve zampogna

Ağustos 28, 2017Şubat 3, 2021 Özhan Öztürkçibun, Dankiyo, dankiyo ve zampogna, guda, kabak zurnası, lülük, nav, nefesli çalgı, sipsi, Tulum, Tulum kelimesinin kökeni, tulum nasıl çalınır, Tulum nasıl yapılır, zimbon, τζιμπόν0 comment

Tulumun öncülü: sipsi ve kabak zurnası Cimbon, çimbon, zimbon, zombon ve çibun (Çamlıhemşin) kızılağaç, buğday veya kabak sapından yapılan bir çeşit düdük; sipsi anlamıyla Trabzon ve Rize’de hatta zimbon ve zembura formunda Erzurum’da tespit edilmiştir. Trabzon Rumcasında çimboni (Çaykara) ‘kızların kaval gibi çaldığı bir ot sapı’ anlamında kullanılırken, Artvin’de ‘komar ağacının sapından yapılan düdük’ tutula olarak adlandırılmaktadır. Çocukların taze fındık ya da kızılağaç dalının içini çıkartarak kabuğundan yaptıkları düdük Giresun’da zirizop Trabzon’un Şalpazarı ilçesinde ise zipçuk adıyla bilinmekteydi. kabak zurnası veya şurihtra ise çocukların kabak sapı ve yaprağından hazırladıkları oyun…

Oku

Karadeniz ekoloji Karadeniz Türkçesi

Toprak solucanı ve çengelli solucan: cicil, zizil veya çiçili

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkbağırsak kurdu, Çengelli solucanların, cicil, çiçili, karadeniz hastalık, kurt, Necator americanus, nedir, salgın hastalıklar, sebep olduğu, solucan, Toprak solucanı, zizil0 comment

Toprak solucanına verilen isim olup, Gümüşhane ve Trabzon’da cicil veya zizil, Rize’de çiçili, Lazca zizi olarak söylenmektedir. Bununla birlikte Trabzon Rumcasında zizil ‘tenya; bağırsak solucanı’, skoleç ise ‘yer solucanı’ anlamında kullanılmaktadır (Latince Lumbricus terretis, Almanca Regenwurm, İngilizce earthworm, İspanyolca Lomriz, Fransızca ver de terre, İtalyanca Lomrico, Yunanca σκουλήκι)

Oku

Karadeniz Türkçesi

Civciv, çocuk ve çiçek kelimelerinin kökeni cicik, cıcık, cucuk

Ağustos 28, 2017 Özhan Öztürkçiçek kelimelerinin kökeni, cicik, Civciv, çocuk, cucuk, etimoloji, meme, Moğolca, ne demek, nedir, ortak kök, Sanskritçe, türkçe0 comment

İnsan veya hayvan memesi, göğüs ucu anlamına gelen terim sadece Karadeniz bölgesinde değil Anadolu’nun pek çok yerinde cicik, cıcık, cucuk (Ordu, Giresun, Artvin, Ankara, Afyon, Çanakkale, Erzincan, Bitlis, Malatya, Elazığ, Trabzon, Samsun, Sinop, Ordu, Giresun, Çorum, Tokat, Amasya, Kayseri), çiçig (Çamlıhemşin), cicig (Bayburt, Gümüşhane, Rize) ve Lazca çiçi, çiça formlarında söylenmektedir. Giresun’da ve Anadolu’nun bazı bölgelerinde cicik formu (Kayseri, Isparta) ‘meme emen çocuk’ Sivas ve Tokat’da cücük, Şebinkarahisar’da çücük ve Muğla’da cicik formlarında ‘civciv’ anlamında kullanıldığı da kaydedilmiştir.

Oku

Karadeniz Kültürü

Hamur Kızartması ‘Cırıtta, Çırıhta, Zırıhta’ nasıl yapılır

Ağustos 28, 2017 Özhan ÖztürkÇırıhta, Cırıtta, Hamur Kızartması, karadeniz yemekleri, malzemeler, nasıl yapılır, Şekerli hamur kızartması terminolojisi, şerbet, Zırıhta, τζιρίζω, τζιριχτόν0 comment

Kızgın yağda kızartılan daha sonra üzerine bal, reçel, pekmez veya şerbet dökülerek yenilen sulu hamur lokmasının bölgedeki adıdır. Yumurta, yoğurt, yağ, tuz ve buğday unu sırasıyla suya eklenip çırpıldıktan sonra elde edilen hamur içinde kızgın yağ bulunan tavaya yayılarak veya küçük parçalara halinde atılıp kızartılmakta olup, bir tarafı kızaran hamur tavada hoplatılarak çevrilirdi ki eskiden gelinlik kızlar için bu beceriye sahip olmak şarttı. Hamur kaşıkla küçük parçalar halinde konarak kızartılırsa buna ‘lokma çırıhta’ adı verilirdi ki lokmalar sonra sıcak şerbet içerisinde bekletildikten sonra yenilirdi.

Oku