Karadeniz Türkçesi arşivleri - Sayfa 3 / 8

Evcil hayvanlara verilen yemekler: Alaf, Yal, Pilimi, Kerdel

Ağustos 29, 2017Ağustos 29, 2017 Özhan ÖztürkAlaf, besicilik, Evcil hayvanlara verilen yemekler, hayvan yemi, hayvancılık, inek, karadeniz, kelimeler, Kerdel, Pilimi, Siğır, terimler, Yal, yerel0 comment

Yal, mısır sapı (Lazca ḉala), çimen, meyve kabukları, sofradan artan yemek artıkları, mısır unu ve su ile karıştırılarak, hayvan için kullanılan ayrı bir kazanda veya tenekede kaynatılıp yal kabına dökülerek ahır hayvanlarına verilen yemeğin adıdır (Trabzon, Rize, Artvin, Giresun, Torul). Anadolu’da yal ‘ekseriyetle çoban köpeklerine, bazen de ineklere yedirilmek üzere un ve kepeğin az tuzlu ve sıcak su içinde karılarak yapılan bir tür sulu bulamaç’ anlamında yaygın olarak kullanılmaktadır. 13. yüzyıl öncesi Türkçe kayıtlarda ya:l ‘at yemeği”’ anlamında (Hakazca) kayıtlıdır. Azerice ise yal ‘köpek yemeği’ anlamında kullanılmaktadır. Sofraya getirilen içme…

Oku

Karadeniz Türkçesi

Karadeniz bölgesinde eğri, büğrü: Kangel, Arkuri, Kakuç, Kukar, Eğiş

Ağustos 29, 2017 Özhan Öztürkalgar, Arkuri, büğrü, düzgün olmayan, Eğiş, Kakuç, Kangel, Karadeniz bölgesinde eğri, karadeniz şivesi, kelimeler, kemçuk, Kukar, yamuk, yerel terimler0 comment

Kangel veya gangel, ‘eğri, dolambaçlı, kıvrımlı’ ve ‘dolambaçlı, dönemeçli yol’ anlamlarına gelmekte (Trabzon, Gümüşhane) olup ayrıca ‘çengel’ (Şiran) anlamı ve Samsun’da kanger formu tespit edilmiştir. Anadolu’da gangal ‘pamuğu çıkarılmış koza’ (İzmir) ‘kurutulmak üzere ipliğe dikilerek asılan yaprak tütünün büyük demeti’ (Tokat) ve kangal (Çanakkale, Gümüşhane) formları kaydedilmiştir.

Oku

Karadeniz Kültürü Karadeniz Türkçesi

Hayvan yuvaları: Fol, Pin, Pun

Ağustos 29, 2017 Özhan Öztürkağız, anadolu, anlamı, böcek, Fol, folluk, Hayvan yuvaları, kelimeler, kovuk, kuş yuvası, nedir, Pin, Pun, tavuk folu, tavuk kümesi, terimler, yerel, yılan0 comment

Fol, kuş, tavuk, yılan, böcek, arı gibi hayvanların yuvası anlamına gelmektedir (Trabzon, Giresun, Ordu, Bayburt, Rize): ‘Derenin kenarında/ Sarı yılanın foli’. Trabzon Rumcasında foleya ‘ev, yuva, kümes’, pulifol “kuş yuvası”, kosarafol ‘tavuk kümesi’, kosbofol ‘karatavuk yuvası’ anlamalrına gelmekte olup, Gümüşhane’de folluh, Anadolu’da hol (Çankırı, Isparta, Bilecik, Seyhan, Bolu), holu (Kırşehir, Konya), halluk (Çankırı, Muğla), holluh (Yozgat), olluk (Kırklareli) formlarında aynı anlamda kullanılmaktaydı.

Oku

Karadeniz Kültürü Karadeniz Türkçesi

Karadeniz Bölgesi’nde Hastalık İsimleri

Ağustos 29, 2017 Özhan ÖztürkÇor, Davun, hastalık, hastalıklar, Huçkul, Karadeniz Bölgesi’nde Hastalık İsimleri, kıran, Maraz, Mucurum, nazar, Nuzul, sağlık, Şolon, yerel kelimeler, Züken0 comment

Çor, hastalık anlamına gelmekte olup Karadeniz Bölgesi dışında Anadolu’da da yaygın olarak kullanılmaktaydı. Aynı zamanda ‘tuzlu’ (Ordu, Giresun, Trabzon) ve ‘zehir gibi’ (Trabzon) anlamları kaydedilmiştir. Anadolu’da çor ‘dert, hastalık; tuz, tuzlu’ anlamlarında ve ‘öksürük’ anlamıyla (Adana) rastlanmaktadır. Azerice çor ‘bitki hastalığı’, Ermenice ise č’or ‘nezle salgını’, ‘bitki veya hayvan hastalığı’ (Erivan) ve ‘sövgü sözü’ anlamlarında kaydedilmiştir. (Erivan, Van, Karabağ, Tiflis, Van). Trabzon ve civarında hastalanasın anlamında çor girsin içine denilerek beddua edilmekteydi.

Oku

Karadeniz Kültürü Karadeniz Türkçesi

Karadeniz’de çit: Taraba, Frahti, Cablama

Ağustos 29, 2017Ağustos 29, 2017 Özhan ÖztürkCablama, daraba, evler, frahti, gelemneksel, karadeniz, Karadeniz çit, mimari, peçare, sinor, taban etmek, Taraba, yapılar0 comment

Taraba veya daraba, 4-7 cm kalınlığındaki tahtaların üst üste dizilmesiyle elde edilen tahta perdenin adı olup (Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin) yana doğru açılıp kapanan, araları menteşeli tahta kepenkler de aynı adla anılmaktadır. Erzurum’un Olur ilçesinde darabak elimesi ‘odaların iç duvarına yapılan ahşap kaplama’ anlamında kullanılmaktaydı. ‘Bir gurşun adacağum/ Evin darabasina/ Kuçuği duruyiken/ Vuruldum abulasina’ Taraba yapımında kullanılacak tahtaların alt kenarı içeriye doğru girinti yapacakşekil-de kazınırken, üst kenarı ise hafifçe yuvar-laklaştırılarak çıkıntı durumuna getirilirdi ki bu işleme halı kesmek denimekteydi. Tahtalara birer metre aralıklarla kumar çivisi aralığı açıldıktan sonra üç…

Oku

Karadeniz ekoloji Karadeniz Türkçesi

Patates: Kartof, Kartol, Kartop (Karadeniz bölgesi)

Ağustos 29, 2017 Özhan ÖztürkKaradeniz Bölgesi, Kartof, Kartol, Kartop, kumpir, patates, patates bitkisi, Patates çeşitleri, patates kelimesi, patates yetiştiriciliği, Patates'in anavatanı5 Comments

Kartof, Doğu Karadeniz bölgesinde patates bitkisine verilen isim olup, kartof (Sürmene, Çayeli), garduf (Giresun), gardubu (Ordu, Trabzon Şalpazarı), gardul (Torul), kartul (Yusufeli), kartol (Çaykara, Bayburt) formlarında bilinmektedir Ayrıca Anadolu’da gartof (Sivas), kartop (Bitlis), kartol (Van), kortol (Antalya), kartul ve kortal (Erzurum), kertol (Seyhan), kaltur (Giresun, Balıkesir) ve karduğ (Yozgat), Lazca ve Megrelce kartopili, Karadeniz Rumcası kartofin (καρτοφιν το [Ünye]), kartof (Santa, Trabzon, Gümüşhane), kartolin (Giresun) ve kartol (Santa, Gümüşhane) tespit edilmiştir. Türkçe, Lazca ve Megrelce’ye Rusça kartofel (картофель), kartoşka (Картошка) kelimesinden geçmiştir. Rusça’ya ise Almanca kartoffel kelimesinden ona da İtalyanca…

Oku