1860’ta çekilmiş bir Selanik fotoğrafı… tarihe açılan nefis bir pencere…

1860 yılında çekilmiş bu fotoğraf, Selanik’in bugüne ulaşamayan Bizans dönemine ait deniz surlarını gösteriyor ki bu haliyle nadir ve şehir tarihçileri ve arkeologlar açısından paha biçilemez bir tarih belgesi niteliğinde.

Bu surlar, I. Theodosius 4. yüzyılda inşa edilmişti. Bizans İmparatorluğu’nun önemli bir limanı ve stratejik merkezi olan şehri, Terma Körfezi’nden gelen gelen deniz saldırılarından koruyan güçlü bir savunma hattıydı.

6 ve 7. Yüzyıllarda Slavlar, 8 ve 9. Yüzyılda Araplar tarafından kuşatılan ve 1185 yılında Normanlar’a direnen şehir 29 Mart 1430 tarihinde II. Murat döneminde Osmanlılar tarafından fethedildii. Birinci Balkan Savaşı 8 Kasım 1912 tarihinde Yunanistan tarafından ele geçirilene dek tam 482 yıl Osmanlı yönetiminde kaldı.

Öncesinde 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında, Osmanlı yönetimi Selanik’i Avrupa tarzı modern bir şehre dönüştürmek istediğinde 1500 yıllık bu deniz surları yıkılmıştı. Amaç daha geniş yollar, kanalizasyon sistemini iyileştirmek, artan nüfusa yer sağlamak, ticareti kolaylaştırmak olsa da tarihi dokunun kaybı da ortadadır.

Yani bu fotoğraf,  yorgun ama hâlâ ayakta olan Bizans surlarının yıkımından önceki son anlarına tanıklık ediyor. Bazen bir fotoğraf, binlerce yıllık tarihi tek karede anlatabilir.