Karadeniz

Karadeniz Ansiklopedik Sözlük Kaynakçası

Aşağıdaki kaynakça Özhan Öztürk tarafından yazılan Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (İstanbul, Heyamola Yayınları, 2005) adlı  ansiklopedik sözlük için kullanılmıştır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Kalkandere ve İkizdere: Tarih ve Köy isimleri, Rize

Makale: Özhan Öztürk Karadere, Kalkandere Trabzon İmparatorluğu hatta daha öncesinde yerleşim alanı olan kent merkezinin orijinal adı bilinmemekteyse de merkez mahalle isimlerinden birisi olmalıdır. Trabzon Vilayeti Salnamesi’ne göre Trabzon’a bağlı üç sancaktan biri olan Lazistan sancağına bağlı bir nahiye olup nüfusu hepsi İslam 3585 kişiydi. Cumhuriyet döneminde 19 Haziran 1957’de kabul edilip, 27 Haziran 1957’de yürürlüğe koyulan 7033 sayılı kanunla yerleşimin adı Kalkandere olarak değiştirilerek ilçe olarak örgütlenmiştir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Dağlarının Ötesi: Kürtün, Bayburt ve İspir

Makale: Özhan Öztürk Kürtün Osmanlı tahrir defterlerine göre Kürtün kazasına 1486’de 45 köy, 1 nefs ve 4 mezranın bağlı olup, 62 hâne, 5 bîve Hristiyan, 732 hâne, 169 mücerred İslam ve 4 neferin varlığı kayıtlıdır.  1515’de Tirebolu, Görele ve Bedirme adlı 3 kale, 110 köy ile 43 mezranın bağlı olduğu kazada 432 hânede 19 bîve, 18 mücerred Hristiyan, 2135 hâne, 118 mücerred Müslüman, 39 neferin yaşamaktadır. 1554 yılında ise Kürtün, Üreğir, Bayramoğlu, Yağlıdere, Karaburun, Elkerimlühas, Alahnas, Harşid adlı 8 nahiye, 106 köy, 2 nefs ve 67 mezranın bağlı olduğu kazada…

Oku
Karadeniz Tarihi

Gümüşhane (Haldiya, Canca) Tarihi

Makale: Özhan Öztürk Haldiya[1] I. Justinian (527-565) döneminde imparatorun Tzanlar’a karşı düzenlediği seferden sonra tümüyle Bizans topraklarına katılmış olup bu dönemde Tzanika (Canca) veya Mezohaldiya adıyla bilinmekteyken, MS 800 tarihinde Armeniakon themasına bağlı bir turma[2], MS 824’de ayrı bir dükalık (ducatus) olmuş, 842’de bir strategos tarafından yönetilmiş aynı yüzyılın son çeyreğinde ise thema olmuştur.[3] Konstantinos Porphyrogennetos’un “De thematibus” adlı eserinde Anadolu’daki 8. thema olarak geçmekte[4] ve başkentinin Trabzon olduğu anlaşılmaktadır. Porphyrogennetos’un “De administrando imperii” adlı çalışmasında ise bölgedeki memurların faaliyetlerinden bahsedilmekte[5], yerel üretim dışında transit ticaretten de gelir elde edildiği…

Oku
Karadeniz Tarihi

Beşikdüzü (Liviopolis, Yavabolu, Şarlı, Akhisar, Beşikdüzü) ve Çarşıbaşı Tarihi, Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Modern Beşikdüzü kentinin güneydoğusunda Beşik dağı eteklerindeki Hodala (Bayırköy) mahallesinde kayalara oyulmuş şapeller bulunan yerleşim, MS 1. yüzyılda Pliny tarafından Liviopolis[1] adıyla bir liman olarak anılmış[2], Trabzon İmparatorluğu döneminde ise kente uğrayan Clavijo ise 9 Nisan 1404 tarihinde burada gecelediği kaleden Viopoli olarak bahsetmiştir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Tonya ve Vakfıkebir Tarihi, Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Thoania, Tonya Klasik ve Orta Çağ belgelerinde hakkında bir referans bulunmadığı için hakkında çok az şey bilinen Tonya[1] adına “Karye-i Tonya maa mezray-i Kumyatağı ber vech-i serbest tabi-i Akçaabad” formunda Osmanlı tahrir defterlerinde ilk olarak 1583 tarihinde rastlanmakta[2], Akçaabat’a bağlı küçük bir köy konumunda olduğu, Kumyatak’ın ise bu köye bağlı bir mezra olduğu anlaşılmaktadır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Arsin ve Yomra Tarihi, Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Arsen, Arsin Arsin, 1946 yılına dek Yomra ilçesine bağlı iken bu tarihte bucak olmuş, 1957 yılında çıkarılan 7033 sayılı yasayla ilçe statüsü kazanmışsa da ancak 4 Nisan 1959 tarihinde fiilen teşkilatlandırılmıştır. Trabzon tahrir defterlerinde bir Rum ailesinin adı olarak geçen[1] ve efsanevi ülke Erzin[2] ile isim benzerliği dikkat çekici olan Arsen, bahsi geçen ailenin adından, Yunanistan’da olduğu gibi Agios Arsenios[3] adlı aziz adına yapılmış bir kiliseden ya da Antik Çağ’dan beri kadın ve toponim adı olarak kullanılan Arsini[4] kelimesi ile ilişkili olabilir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Of, Hayrat ve Çaykara Tarihi, Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Ofis[1] veya Ofius adı ilk olarak Arrian’ın Periplus’un da -bugünkü Araklı Karadere ağzında kurulmuş- antik Hyssus limanının 90 stadia doğusunda bir dere adı olarak geçmekte ve Kolhis ile Canik[2] ülkelerini birbirinden ayırmaktadır. Bu dönemde bir yerleşim yeri olarak anılmayan Of’un Roma döneminde bugünkü konumunda bir pazar yeri olarak gelişmiş olması muhtemeldir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Sürmene Tarihi (Psoron Limen, Hyssus Limen, Humurgandon, Sürmene)

Sürmene ilk olarak Nerede kuruldu? Makale: Özhan Öztürk MÖ 335 civarında yazıldığı tahmin edilen Pseudo Scylax’ın coğrafya kitabında Trapezos kentinin doğusunda bahsi geçen Psoron[1] limanı muhtemelen Yunanlı kolonistlerin Kolh adı verilen yerli halklarla ticaret yapmak amaçlı Karadere ağzında kurulan basit bir emporion olmalıdır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Sümela Manastırı (Panagia Sumela, Theotokos Sumela), Trabzon Maçka

Makale: Özhan Öztürk Sümela Manastırı, Panagia Sumela[1] veya Theotokos Sumela, Maçka ilçesinde Meryemana deresi boyunca uzanıp, 1987 yılında milli park ilan edilen Altındere Vadisi Milli Parkı’nda Mela tepesi (Karadağ) üzerinde, deniz seviyesinden 1.150 m, vadi tabanından 300 m kadar yukarıda kartal yuvasını andıran ve asırlarca Ortodoks Hristiyanlarca hac yeri olarak kullanılmış bir Rum manastırının addır. Meryem Ana adına yaptırılan manastırda Aziz Luka’nın yaptığı az sayıdaki ikonadan biri olduğuna inanılan Panagia Atheniotissa saklanmaktaydı.

Oku
Karadeniz Tarihi

Maçka Tarihi (Ad Vicesimum, Dikaisimon, Magnana, Karydia, Matsouka, Cevizlik, Maçka), Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Tarih boyunca Ad Vicesimum[1], Dikaisimon, Magnana, Karydia[2], Cevizlik, Matsouka[3], Maçuka[4], Maçka olarak adlandırılan kıyı bağlantısı olmayan yerleşimin Anabasis’te bir Yunan kolonisi olarak adı geçmemekte, geç dönem kolonize edildiği ya da daha büyük ihtimalle Dril ve Tzan adlı halklarının otokton ektogenez gelişimiyle etnik yapısının oluştuğu akla gelmektedir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Merkez İlçe Tarihi

Makale: Özhan Öztürk Osmanlı döneminde “Nefs-i Trabzon” adıyla bilinen kent Trabzon sancağının idâri merkezi konumunda olup, Değirmendere ile Ayasofya mahalleleri arasında kurulmuş ve mahalleleri yükseklikleri 250 metreyi geçmeyen güneybatı yönündeki Boztepe ile güneydoğu yönündeki Soğuksu tepelerinin yamaçlarına dek yayılmıştır.

Oku
error: Telif sorunu yaşamamanız için makalemi beğendiyseniz içeriğini değil sadece linkini paylaşabilirsiniz !!