Karadeniz Tarihi

Pontus: Antikçağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi Kaynakçası

Aşağıdaki kaynakça Özhan Öztürk tarafından yazılan Pontus: Antikçağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi (Ankara, Genesis 2009, 2011, Nika 2016) adlı  tarih kullanılmıştır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Torul (Ardasa, Messo Khaldeon, Beş Kilise) Tarihi

Makale: Özhan Öztürk Ardasa, Ortaçağ’da Messo-Khaldeon (Mezo Haldiya, Orta Haldiya) adıyla bilinmekte olup,  Beş Kilise’den 3 saatlik yürüme mesafesinde, Gümüşhane’nin 15-20 km kuzeybatısında bulunmaktaydı.

Oku
Karadeniz Tarihi

Gümüşhane (Haldiya, Canca) Tarihi

Makale: Özhan Öztürk Haldiya[1] I. Justinian (527-565) döneminde imparatorun Tzanlar’a karşı düzenlediği seferden sonra tümüyle Bizans topraklarına katılmış olup bu dönemde Tzanika (Canca) veya Mezohaldiya adıyla bilinmekteyken, MS 800 tarihinde Armeniakon themasına bağlı bir turma[2], MS 824’de ayrı bir dükalık (ducatus) olmuş, 842’de bir strategos tarafından yönetilmiş aynı yüzyılın son çeyreğinde ise thema olmuştur.[3] Konstantinos Porphyrogennetos’un “De thematibus” adlı eserinde Anadolu’daki 8. thema olarak geçmekte[4] ve başkentinin Trabzon olduğu anlaşılmaktadır. Porphyrogennetos’un “De administrando imperii” adlı çalışmasında ise bölgedeki memurların faaliyetlerinden bahsedilmekte[5], yerel üretim dışında transit ticaretten de gelir elde edildiği…

Oku
Karadeniz Tarihi

Of, Hayrat ve Çaykara Tarihi, Trabzon

Makale: Özhan Öztürk Ofis[1] veya Ofius adı ilk olarak Arrian’ın Periplus’un da -bugünkü Araklı Karadere ağzında kurulmuş- antik Hyssus limanının 90 stadia doğusunda bir dere adı olarak geçmekte ve Kolhis ile Canik[2] ülkelerini birbirinden ayırmaktadır. Bu dönemde bir yerleşim yeri olarak anılmayan Of’un Roma döneminde bugünkü konumunda bir pazar yeri olarak gelişmiş olması muhtemeldir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Sürmene Tarihi (Psoron Limen, Hyssus Limen, Humurgandon, Sürmene)

Sürmene ilk olarak Nerede kuruldu? Makale: Özhan Öztürk MÖ 335 civarında yazıldığı tahmin edilen Pseudo Scylax’ın coğrafya kitabında Trapezos kentinin doğusunda bahsi geçen Psoron[1] limanı muhtemelen Yunanlı kolonistlerin Kolh adı verilen yerli halklarla ticaret yapmak amaçlı Karadere ağzında kurulan basit bir emporion olmalıdır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Sümela Manastırı (Panagia Sumela, Theotokos Sumela), Trabzon Maçka

Makale: Özhan Öztürk Sümela Manastırı, Panagia Sumela[1] veya Theotokos Sumela, Maçka ilçesinde Meryemana deresi boyunca uzanıp, 1987 yılında milli park ilan edilen Altındere Vadisi Milli Parkı’nda Mela tepesi (Karadağ) üzerinde, deniz seviyesinden 1.150 m, vadi tabanından 300 m kadar yukarıda kartal yuvasını andıran ve asırlarca Ortodoks Hristiyanlarca hac yeri olarak kullanılmış bir Rum manastırının addır. Meryem Ana adına yaptırılan manastırda Aziz Luka’nın yaptığı az sayıdaki ikonadan biri olduğuna inanılan Panagia Atheniotissa saklanmaktaydı.

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Cumhuriyet Dönemi Tarihi

Makale: Özhan Öztürk 1923 Mübadelesi ile Yunanistan’a gönderilen Rum göçmenlerin yerine getirilen Müslümanların büyük çoğunluğu Marmara bölgesine kısmen Samsun iline, 77 aileden (363 göçmen) oluşan küçük bir bölümü ise Akçaabat ile Trabzon Merkez kazanın Çömlekçi semtine yerleştirilmiştir. Necmati Spor Kulübü binası 1500 lira karşılığında satın alınarak 1 Ekim 1927 tarihinde Trabzon’daki il Halk Kütüphanesi olarak hizmete açılmıştır. 1927’de 692 sanayi işletmesi bulunan kentte, Cumhuriyet döneminde pek çok fabrika ve şirket Türklerin eline geçmekle birlikte 1926-1943 arasında Danielsen, 1941’e dek Hochstrasser, 1934’e dek J. J. Hochstasser adlı yabancı şirketler ticari faaliyetlerde…

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Osmanlı Dönemi Tarihi (3. Bölüm) 19. yüzyılın 2. Yarısı

Makale: Özhan Öztürk Göçmen Trafiği 1860’larda Rusya’nın göçe zorladığı Çerkez muhacirlerin büyük kısmı Trabzon ve Samsun yoluyla Osmanlı topraklarına giriş yaparken çoğu aç ve hasta olan muhacirlerin önemli bir kısmı tifüs ve çiçek hastalığı yüzünden ölmüş, salgın kent merkezinde yayılınca Trabzon ve Samsunluların önemli bir bölümü hastalık kapmamak için kenti terk etmiştir[1]. İngiliz raporlarına göre 1 Aralık 1863-17 Şubat 1864 tarihleri arasında sadece Trabzon’da 3 bin göçmenin yanı sıra kentin yerlilerinden 470 Türk, 36 Rum, 17 Ermeni, 9 Katolik ve 6 Avrupalı salgın hastalıklar sebebiyle hayatını kaybetmiştir[2].

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Osmanlı Dönemi Tarihi (3. Bölüm) 19. yüzyılın 1. Yarısı

Makale: Özhan Öztürk Tanzimat Sonrası Trabzon 1838 Tanzimat Fermanı Hristiyanların yaşam koşullarını iyileştirirken yeni ekonomik fırsatlar yaratmış, daha iyi yaşam şartları için sürekli Rusya’ya göç veren Pontus Rumları artık Trabzon ve civarındaki yurtlarında güvenli ve refah içinde yaşayabileceklerinin farkına varmışlardır[1]. İngiltere’nin Trabzon konsolosu W. G. Palgrave, yerel çıkarları gözeten derebeylerin halk tarafından desteklendiğini buna karşın bölgeye atanan hükümet yetkililerinin yerel çıkarlar ile İstanbul’un planları arasında denge kuramadıkları için başarısız olduğunu bildirmiştir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Trabzon Osmanlı Dönemi Tarihi (2. Bölüm) 18. ve 19. yüzyıl

Makale: Özhan Öztürk Trabzon ve civarında Ayan sorunları Osmanlı devletinde ayan önceleri bir toplum veya bölgenin ileri geleni anlamında kullanılmasına karşın 18. yüzyılın ortalarından itibaren devlet için asker sağlayan, vergi toplayan, zahire ve hayvan temini konularında aracı olan şehrin ileri gelen ve mutlaka “yerli”[1] ailelerine verilen idari bir görev haline dönüşmüştür.[2] Ayanlar halkın vergilerini toplarken, tevzi defterlerine kendileri için akçeler ekliyor, halkın şikâyetlerini dikkate almıyor, vekil tayin ettikleri vilâyet kethüdaları vasıtasıyla “bedel-i nüzul”, “avarız”, “imdad-ı seferiye” ve imdad-ı hazeriye” gibi vergileri çoğu zaman zor kullanarak topluyor, kanunsuzluklarına hatta dönem dönem…

Oku
Karadeniz Tarihi

Bolaman (Side, Polemonium) Tarihi, Ordu

Makale: Özhan Öztürk Polemonium[1], Sidenus nehri ağzında kurulu antik bir kentin adın olup, Phadisane’den 10, Yasun Burnu’ndan 130 stadia uzaklıktadır[2]. Hieroklus[3], kentin adını yanlışlıkla Telomonion[4] olarak anmış, Yaşlı Pliny, Amisus’tan 120 Roma mili[5] uzaklıkta olduğunu bildirmiştir[6].

Oku
Karadeniz Tarihi

Fatsa Tarihi (Phadisana, Phadisanen, Vatiza, Satılmış), Ordu

Makale: Özhan Öztürk Arrian’ın Periplus’unda Polemonium’dan 10, Oenoe’den 190 stadia uzaklıkta bulunduğu belirtilen Phadisana kenti adını Pontus kralı II. Pharnakes’in kızı Phadisanen’den alıyor olmalıdır[1]. Kralın çevresindeki arazi ile birlikte kızına çeyiz olarak hediye ettiği kale etrafında gelişen kent, Roma, Trabzon İmparatorluğu, 1380’lerde Hacı Emiroğlu ve 1427’de başlayan Osmanlı döneminde de aynı isimle anılmış olmalıdır ki Charles Texier seyahatnamesinde Fatsa Kalesi’ni “Phadisane Şatosu” olarak anmıştır. 13. yüzyılın ilk yarısında bir Ceneviz kolonisini ağırladığı dönemde Vatiza[2], Katip Çelebi’nin Cihannuması’nda “Satılmış”, Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde ise “Faça” adlarıyla bahsi geçen yerleşim, 15. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında…

Oku
error: Telif sorunu yaşamamanız için makalemi beğendiyseniz içeriğini değil sadece linkini paylaşabilirsiniz !!