Karadeniz Tarihi

Antik Yunanlıların kürek ve yelkenli savaş gemisi: Trireme veya Triris

Triris[1] veya trireme[2] Antik Çağ’da Fenikeliler, Yunanlılar ve Romalılar tarafından kullanılan kürekli ve yelkenli savaş gemilerinin Yunanca adı olup, adını her sırada üç kürekçi bulunmasından almıştır. Sonradan pruvanın geliştirilmesi ile 38 m uzunluğunda her yönünde 25’er kürekçi taşıyan ve saate 18 km hıza çıkabilen manevra yeteneğine sahip pentekonterler de üretilmiştir. MÖ 7-6. Yüzyıllarda tekne tasarımı değişmiş muhtemelen Fenikeliler ilkinin üstüne ikinci bir kürekçi sırası ekleyerek “bieres”[3] ardından bir kürek sırası daha eklenerek “trieres” adlı modelleri geliştirilmiştir. Thukydides, Korinthli Ameinokles’in bu tip gemileri inşa ettiği bildirmişse de günümüzde uzmanların çoğu triremelerin…

Oku
stilt houses horru horreo basque
Karadeniz Tarihi

Doğu Karadeniz’in Antik Çağ’daki yerli halkı: Byzerler, Bekhiriler, Heptakometler, Mossynoikler

Makale: Özhan Öztürk Çeşitli kaynaklarda Byzerler, Bekhiriler, Heptakometler, Mossynoikler adıyla geçtikleri için yanlışlıkla birbirinden farklı halklar oldukları sanılan, Antik Çağ’da bugünkü Hopa ile Giresun arasında yaşayan Doğu Karadeniz Bölgesi’nin otokton halkıdırlar[1]. Yunanca “yedi köy” anlamına gelen Heptakomet ile “Ahşap kulelerde yaşayanlar” anlamına gelen Mossynoik tanımlarının Yunanlılarca takılmış olduğuna şüphe edilmese de Byzeri ve Bekhiri adları bu halkın içindeki kabilelerden en azından ikisini tanımlaması ve bunların Doğu Karadeniz’in orijinal yerli halkı olması kuvvetle muhtemeldir.

Oku
Phrygia Hierapolis
Karadeniz Tarihi

Frigler

MÖ 12. Yüzyıl başlarında Hitit imparatorluğunun çöküşünün ardından Anadolu, Hint Avrupalılar ve Deniz halkı adı verilen göçmenler tarafından istila edilmiştir. Başkentleri Bithynia’da yer alan Gordium ilk kralları ise Midas olan Frigler bu dönemde Anadolu’ya gelmişler ve Trakya’da Bryg adıyla tanınmışlardır. Asur kaynaklarında bahsi geçen Muşki halkının kralı Mita da Frigyalı Midas ile özdeş olmalıdır. MÖ 8. Yüzyılda kurulan bağımsız krallık Anadolu’nun Kimmer istilasına uğraması, MÖ 696’da Gordium’un yakılıp, yağmalanmasıyla son bulmuştur.

Oku
Karadeniz Tarihi

Trakya ve Bitnynia’ya adını veren halk: Traklar

Son arkeolojik bulguların[1] köklerinin MÖ 3000 tarihine dek indiğini gösterdiği Thraklar veya Traklar[2], Herodot’a göre Hintlilerden sonra yeryüzünün en kalabalık halkı olup, Strabon’a göre[3] 22 kabileden oluşmaktaydı. Traklar, MÖ 5-3. Yüzyıllarda bugünkü Trakya ve Bulgaristan civarında Odrisya krallığı, MÖ 82-44 tarihlerinde Dacia’da Burebista krallığı gibi güçlü devletler kurup, varlıklarını Balkan yarımadasında (Dacia, Moesia, Küçük İskitya, Sarmatya, Pannonia) ve adlarını verdikleri Trakya, Makedonya, Mysia ve Bithynia bölgesinde, Trakya MÖ 46 yılında bir Roma eyaleti olana dek sürdürebilmişlerdir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Topal Osman Olayı ve Ali Şükrü Bey’in katli

Makale: Özhan Öztürk “Şan verdi memlekete, unutulmasın adı Topal Osman dediğin Giresun’un evladı” [1] 1. Dünya Savaşı sonrasında Karadeniz Bölgesi’nde yaşayan Rumların bağımsız bir devlet kurma arzusunda olduğu dahası Wilson ilkelerine dayanarak uluslararası girişimlerde bulunulduğu anlaşılınca İslam toplumu da politik olarak hareketlenmiştir. Çok sayıda Giresunlu eşraf ve aydın 12 Şubat 1919’da Trabzon’da kurulan Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti‘ne katılarak derneğin Giresun şubesini oluştururken düşüncelerini Işık ve Karadeniz adlı iki gazetede dile getirmiştir. Giresun merkez nüfusunun aşağı yukarı yarısını oluşturan iyi eğitim görmüş Rumların idari açıdan önemli görevler üstlenmiş etkili kişiler olması,…

Oku
Karadeniz Tarihi

Osmanlı döneminde Lazlar ve Lazistan sancağı

Makale: Özhan Öztürk Trabzon İmparatorluğu “Büyük Lazia” adıyla thema yapılan Laz topraklarının tamamında egemen olmuş hatta Pachymeres[1] gibi Bizanslı tarihçiler tarafından bir Laz sınır devleti olarak görülmüş, imparatoriçe Anna Anakhoutlou’nun tahta çıkmasına yardım eden Lazlar devletin askeri ve siyasi yaşamında aktif rol oynamışlardır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Lazika Savaşları: Bizans ve Sasaniler arasında Lazların var olma mücadelesi

Makale: Özhan Öztürk Bizans’ın Çin ve Hindistan ile ticaretini sağlayan İpek Yolu Sasani hâkimiyetindeki İran üzerinden Anadolu’ya girdiği için Bizans üzerinde ekonomik baskı oluşturunca imparator Justinianus, İpek Yolu’nu Kafkasya ile İran sınırındaki Lazika üzerinden geçirerek Sasanileri aradan çıkarmaya çalışmıştır. Sasanilerin İpek Yolu hâkimiyetlerine sekte vuracak bu girişimi engellemek istemesi üzerine de MS 541-562 yılları arasında Bizans ile İran arasında sınır bölgesinde yer alan Lazların tarihi yurdunun cephe olarak seçildiği bu yüzden tarihe “Lazika Savaşları” (Gürcüce Büyük Egrisi Savaşları veya ეგრისის დიდი ომი, Batı literatüründe Laz  Savaşı ‘Lazic War’ veya Kolhis Savaşı…

Oku
Karadeniz Tarihi

Laziler, Çaniler, Tzaniler: Antik Çağ’da Lazlar

Makale: Özhan Öztürk Lazlar veya Laziler[1] Kafkasya’nın en önemli halklarından birisi olup, daha öncesinde Kolhis olarak bilinen bölgenin adının Roma döneminden itibaren Lazika olarak anılmasına sebep olmuş, varlıklarını günümüze dek sürdürebilmişlerdir. Roma İmparatorluğu’nun doğu sınırını korumaları karşılığında yarı bağımsız krallıklarında özgür bir hayat süren Lazları antik Kolh kavimleri ile özdeşleştirmek kısmen doğru olup, Roma döneminden itibaren aynı halkı tanımlamak için kullanılan Kolh, Lazi, Tzani bu terimlerinin gelişim aşamaları ve anlam farklılıklarını doğru anlamak gerekmektedir.

Oku
Bulgarian army at the gates of Adrinople, Balkan Wars 1912
Karadeniz Tarihi

Balkan Savaşları ve Trakya’nın Bulgar ordusunca işgali, 1912

Makale: Özhan Öztürk 30 Eylül 1912’de seferberlik ilan eden Balkan devletleri Osmanlı İmparatorluğu ile çeşitli cephelerde çatışırken 1. ve 3. Bulgar orduları Kırklareli’ni koruyan Osmanlı 1. ordusuna cepheden ve güneyden hücum etmiştir. 2 ordu arasında sıkışan Abdullah Paşa ordunun Lüleburgaz’a çekilmesini emretmiş, 28 Ekim’de Bulgar 3. ordusuna bağlı 5. tümen Vize’de durdurulmuşsa da Kırklareli’ndeki 1. Ordu kendinden üstün kuvvetler karşısında tutunamamış ve Soğucak deresi üzerinden Ergene Çayı’na dek geri çekilmiştir.

Oku
Karadeniz Tarihi

Lazika Krallığının Başkenti: Archaeopolis, Tsikhegoji, Ciha Goci, Nokalakevi

Makale: Özhan Öztürk Tarihi Lazika krallığının (Egrisi) başkenti olan yerleşimin adı Roma ve Bizans kaynaklarında Archaeopolis[1] (Yunanca Αρχαιόπολις) sonraki Gürcü kroniklerinde Goci Kalesi anlamında “Tsikhe Goci”, halk ağzında ise Megrelce aynı anlamdaki Ciha Goci adıyla anılmıştır. Yarı efsanevi kuruluş öyküsü MÖ 3. yüzyılı işaret etse de MS 4-8. yüzyıllar arasında Lazika krallığının başkenti olmuş, Lazika savaşları sırasında (542-562) Bizans-Pers ordularının rekabet ve çatışma alanının ortasında kalmıştır. Arapların Kafkasya seferleri sırasında 737-38’de Muhammed bin Mervan tarafından yıkılan kentin Laz sakinleri güneye göçmek zorunda kalmış, tarihi başkent bu tarihten sonra Goci Kalesi olarak…

Oku
Karadeniz Tarihi

Karadeniz Bölgesi: Balkan, Kırım ve Kafkas Göçmenleri

Makale: Özhan Öztürk 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Kafkasya ve Rumeli Rus işgaline uğramış, Kafkasya’da toprakları işgal edilen Ahıska ve Ahılkelek yörelerinin Müslüman ahalisi Sivas ile Karahisar-i Şarki (Şebinkarahisar) arasına yerleşmiştir.[1]

Oku
Karadeniz Tarihi

Osmanlı döneminde Anadolu Rumları

Makale: Özhan Öztürk Osmanlı döneminde Anadolu Rumları kendilerini “Sinasoslular, Karamanlılar” gibi köy, mahalle ve cemaatlerinin yanı sıra Küçük Asyalılar (Mikrasioni), soydaşlar (omogeneis), vatandaşlar (patriotes) ve halk (ethnos) olarak tanımlarken Müslüman Türkleri “Osmanlılar” (Othomani) veya “farklı inançlılar” (allothriskoi) olarak adlandırmaktaydı[1].

Oku
error: Telif sorunu yaşamamanız için makalemi beğendiyseniz içeriğini değil sadece linkini paylaşabilirsiniz !!