Karadeniz Tarihi

Tarih Sözlüğü İ – Z (Karadeniz Ansiklopedik Sözlük)

Aşağıda yer alan kısa tarih sözlüğü (İ -Z)2005 yılında Heyamola yayınlarınca yayımlanan Karadeniz Ansiklopedik Sözlük adlı çalışmamın sonunda bulunan ve metin içinde kullanılan çoğu Antik Çağ ile ilişkili bazı terimlere açıklık getirmek amacıyla hazırlanmıştı. (Kısaltmalar: coğ. coğrafi, is. isim, tar. tarih, d. doğum tarihi, ö. ölüm tarihi)

Oku
Karadeniz Tarihi

Tarih Sözlüğü A – H (Karadeniz Ansiklopedik Sözlük)

Aşağıda yer alan kısa tarih sözlüğü (A -H)2005 yılında Heyamola yayınlarınca yayımlanan Karadeniz Ansiklopedik Sözlük adlı çalışmamın sonunda bulunan ve metin içinde kullanılan çoğu Antik Çağ ile ilişkili bazı terimlere açıklık getirmek amacıyla hazırlanmıştı. (Kısaltmalar: coğ. coğrafi, is. isim, tar. tarih, d. doğum tarihi, ö. ölüm tarihi)

Oku
Karadeniz Tarihi

Şile tarihi: Artane, Artane Hilea ve Psillis’ten Şile’ye

Makale: Özhan Öztürk Artani Hilea[1], denizden Boğaz girişinden 20 mil, karadan ise Üsküdar’a 72 km mesafede yer alan tarihi bir yerleşimin adıdır. Bıjışkyan’ın önerisi doğruysa[2] Hilea[3], Yunanca “dudaklar” anlamına gelmekte olup, muhtemelen Karadeniz Rumcası’nda Yunanca /χ/ sesi /ş/ olarak telaffuz edildiği için Türkçe’ye de Şile formunda girmiş olmalıdır. Buna karşın Şile kent adının antik metinlerde Artane ve Kalpe arasında Karadeniz’e dökülen ve küçük gemilerin sığınması için uygun bir koyu olduğundan bahsedilen bir dere adı olarak verilen Psillis[4]  ile ilişkili olması daha güçlü bir ihtimaldir. Şile limanının girişinde yer alan yarımada…

Oku
Karadeniz Tarihi

Suhte İsyanları

Makale: Özhan Öztürk Suhte isyanları, 16. Yüzyıl Anadolu’sunda Tarsus’tan başlayarak, Toroslar’ı takiben, Sivas’tan ve Erzincan’dan Giresun’un doğusuna çekilen bir hattın batısında kalan alanlarda[1] süreklilik arz etmiş, ülkenin asayişsizliğinde önemli rol oynamış ve en önemlisi “Celali İsyanları” adıyla anılan iç savaşın hazırlayıcı etkenlerinden birisi olmuştur.

Oku
Kolkhis, კოლხეთი,Κολχίς, Kolkheti, Colchis, Colchians
Karadeniz Tarihi

Antik Çağ’da İlk Kafkas Devletinin kurucusu olan halk: Kolhlar

Kolhlar, Gürcü kaynaklarında “Egri” adıyla geçmekte olup, Bronz Çağ’da Rioni vadisi boyunca modern Dablagomi ve Vani kentleri civarında ortaya çıkmış, Antik Çağ’da Kolh siyasi birliğini sağlarken aynı zamanda ilk Kafkas devletini de kurmuşlardır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Dacia’ya (Romanya) adını veren Trakyalı kavim Daklar ve Getler

Daklar bir Trak kabilesi olmalarına karşın kültürel açıdan komşu halk İskitler ile MÖ 4. yüzyılda bölgeye gelen Keltlerden önemli ölçüde etkilenmişlerdir. Daklar, Antik Yunan kaynaklarında Geton, Tabula Peutingeriana gibi Latin kaynaklarında ise Dacus ve Getae adlarıyla kayıtlıdırlar. Strabon, Scythia Minor‘e dek yayılmış bu halkın en eski adının “daoi” olduğunu bildirmiştir ki bu kelime Frig dilinde “kurt” anlamına gelen “daos” ile ilişkili olmalıdır. Gerçekten de Dak ordusunun “draco“[1] adı verilen sembolü balaur[2] gövdeli, ağzını açıp uzun dilini dışarı çıkarmış kurt başlı bir yaratıktır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Kırım Karayları (Karayimler) ve Kırımçaklar

 Makale: Özhan Öztürk Karayimler veya Kırım Karayları, Yahudiliğin Karayim mezhebine inanan, Türkçe konuşan bir topluluk olup, kendilerinin de kabul ettiği gibi Hazar ve Kıpçak kökenli oldukları sanılmakla birlikte kimi yazarlarca 10. yüzyılda Bizans’tan Kırım’a sürgün edilip zamanla Türkçe konuşmaya başlayan Yahudiler oldukları da ileri sürülmüştür.[1] Altın Orda ve Kırım Hanlığı dönemlerinde çiftçilik yapan ve Çufut Kale, Sudak, Kefe ve Bahçesaray kentlerinde yaşayan 380 Musevi Karay Müslüman Tatarlarla birlikte 1397-98’de Kırım’a gelen Litvanya dükü Vytautas tarafından Litvanya’ya getirilmiştir. Karay ailesinden 300 kişi Vytautas’in Trakai’deki sarayına yerleştirilmiş bir ara Litvanya’daki Karay sayısı…

Oku
Georgian Farmers in Kobuleti, Georgia, 1877-78 at Russo-Ottoman War (Swiss Camera Museum)
Karadeniz Tarihi

Gürcüler ve ataları İberler (İberoi) ve

Makale: Özhan Öztürk Antik Yunan ve Latin kaynaklarında Laz ve Megrellerin ataları Kolh olarak adlandırılmaktayken Kolhis’in doğusunda İberya adı verilen bölgede yaşayan Gürcülerin ataları olan İberler[1] (İberoi) arkeolojik kanıtlara göre varlıklarını Neolitik Çağ’dan bu yana Kuzeydoğu Anadolu (Tao Klarjeti veya Daieni) ve Güney Kafkasya’da (İberya) sürdürmekteydi.

Oku
Karadeniz Tarihi

Hemşinliler ve Hemşin Tarihi

Makale: Özhan Öztürk Hemşinliler, soyları Rize’nin Çamlıhemşin ve Hemşin ilçelerine dayanıp, günümüzde de varlığını devam ettiren bir halkın adıdır. Dilbilimci Vaux, Hemşinlileri, dil ve yaşam alanlarına göre 3 gruba ayırmıştır[1]: Batı Hemşinlileri: Hemşin, Çamlıhemşin, Çayeli, Pazar, Fındıklı ve İkizdere ilçelerinde yaşayıp anadilleri Türkçe olan Sünni Müslüman bir grup olup kendilerine “Baş Hemşinliler” demektedirler. Doğu Hemşinlileri: Hopa ilçesi özellikle Kemalpaşa belediyesi ve Borçka’nın bazı köylerinde yaşayan anadili Homşetsma adını verdikleri bir Ermenice şivesi olan Sünni Müslüman bir gruptur. Kuzey Hemşinlileri: Kökeni Hemşin olmakla birlikte bu bölgeden Ordu, Samsun, Giresun ve Trabzon’a…

Oku
Karadeniz Tarihi

Antik Çağ’da Doğu Karadeniz halklarından Moskhiler veya Muşkiler

Makale: Özhan Öztürk Moskhiler[1], bir Kolh kabilesinin adı olup, Herodot’a göre Mosynoik, Tiberaren ve Makronlarla birlikte Pers (Akhaemenid) İmparatorluğu’nun 19. Şatraplığında Karadeniz ile Doğu Karadeniz Sıradağları arasında yer almaktadırlar. Moskhiler, küçük kalkanlı, kısa saplı mızrakları ve ağaç başlıkları ile hep birlikte Kherkes’in Yunanistan seferine katılmışlardır[2]. Miletli Hekateus (MÖ 550-476) Moskhilerin Kolh olduğunu ve Halys Irmağı’nın batısındaki Matieniler’e[3] komşu yaşadıklarını bildirmiştir[4].

Oku
Karadeniz Tarihi

Kimmerler

Kimmerler[1], Herodot’a göre[2] MÖ 8-7. yüzyıllarda Kuzey Kafkasya ile bugünkü Ukrayna ve Rusya’nın Karadeniz sahillerinde Borysthenes ile Tanais bölgeleri arasında yaşarken İskitler tarafından Kafkasya üzerinden Anadolu’ya kovalanan atlı göçebe bir halkın adıdır.

Oku
Karadeniz Tarihi

Romen halkı ve Romanya dışındaki kolları: Vlahlar veya Ulahlar

Vlahlar veya Ulahlar, Roma imparatorluğu döneminde kısmen Latin kültürüne adapte olmuş, Trak-Dak, Yunan ve İlliryalıların soyundan gelen bir halkın adı olup, yakın zamana dek Romen, Aromen, Morlah, Megleno-Romen ve İstro-Romenleri adlarıyla tanınmış, Romanya’nın kurulmasının ardından ise Romanya dışında Balkan yarımadasının çeşitli bölgelerinde yaşayan Rumenleri tanımlar nitelikte kullanılmıştır.[1] Vlah kelimesi Goth dilinde “yabancı” anlamına gelen Walh[2] (çoğul Walha) kelimesiyle ilişkili olup, MS 7. yüzyıl civarında Slav dillerine ödünçlenmiş, ilk olarak 11. yüzyılda Yunanca olarak kayıtlara geçmiştir.

Oku
error: Telif sorunu yaşamamanız için makalemi beğendiyseniz içeriğini değil sadece linkini paylaşabilirsiniz !!